Verschillende standpunten over de studiefinanciering

Nederland heeft een grote staatsschuld en als er niets verandert wordt deze alleen maar groter. Er zijn meerdere plannen om de schuld terug te dringen en één ervan is twintig procent bezuinigen op het onderwijsbudget. Verschillende partijen willen dit doen door veranderingen aan te brengen in de studiefinanciering, een aanpassing die zorgt voor veel commotie onder studenten.

Lijsttrekkers en partijleden trekken massaal het land door om aan studerend Nederland uit te leggen dat hun ideeën helemaal zo gek nog niet zijn. Maar wat zijn de standpunten van de partijen eigenlijk precies?

VVD

De VVD staat vierkant achter het idee van een sociaal leenstelsel. Hierbij wordt de studiefinanciering in zijn geheel omgezet in een lening. Deze lening kunnen studenten, na de studie, tegen een lage rente afbetalen. Tijdens de studentendemonstratie van 21 mei 2010 op het Museumplein in Amsterdam vergeleek Mark Harbers (woordvoerder van het hoger onderwijs van de VVD) het sociale leenstelsel met de aanvullende studiebeurs: "93 procent van de studenten heeft geen problemen tijdens het terugbetalen van de aanvullende beurs. Vergeet ook niet dat je niets terug hoeft te betalen als je inkomen dat straks niet toelaat!" 

Volgens de VVD moeten jongeren nu investeren in zichzelf om een mooie toekomst tegemoet te gaan. Studenten hebben alleen niet zoveel tijd om na te denken over deze investering. Als het aan de VVD ligt wordt het sociale leenstelsel ingezet per september 2010. Naar verwachting wordt er 1 miljard bespaard met het sociale leenstelsel. Dit geld wil de VVD volledig in verbetering van het onderwijs wil stoppen. Het bezuinigde geld komt dus weer terug bij de studenten.

CDA

Het CDA is fan van de basisbeurs en laat deze in de huidige vorm voortbestaan. Maar niet alles blijft bij het oude: de numerus fixus die nu op veel scholen wordt toegepast, is achterhaald volgens het CDA. Om het niveau op peil te houden mogen zogenaamde ‘top opleidingen’ kiezen voor selectie aan de deur. Deze ‘top opleidingen’ zouden ook een hoger collegegeld mogen vragen. Welke opleidingen zichzelf als ‘top opleiding’ mogen profileren is nog niet helemaal duidelijk. 

Mochten studenten tijdens hun studie vertraging oplopen, dan gaan zij bij het CDA meer collegegeld betalen. Elk jaar dat iemand langer studeert dan voorgeschreven (gemiddeld vier jaar), gaat het collegegeld omhoog. Ook komt er een limiet op de ov-chipkaart: deze zal alleen gelden op het traject van en naar het instituut. 

Het geld dat wordt bespaard met de veranderingen, gaat bij het CDA niet naar het onderwijs maar naar de staatsschuld. Volgens mevrouw van Bijsterveldt is dit uiteindelijk voordeliger voor studenten: "Want anders zit je over tien jaar met hoge belastingen en andere kostenposten om achteraf de rente en de staatsschuld af te betalen." 

PvdA

Op termijn wil de Partij van de Arbeid overgaan op een sociaal leenstelsel. De aanvullende beurs zal blijven bestaan voor studenten uit gezinnen met lagere inkomens. In eerste instantie was de PvdA niet zo duidelijk over het behoud van de ov-jaarkaart, maar het is nu duidelijk dat deze in de huidige vorm blijft bestaan. Ook wordt de kaart beschikbaar voor mbo-studenten.

Hoewel Cohen eerst vertelde dat niet al het bezuinigde geld terug zou komen in het onderwijs, heeft de PvdA dat punt aangepast. Nu beloven ze dat de opbrengsten van het sociale leenstelsel ten goede komen aan de kwaliteit van het onderwijs.

PVV

Het verkiezingsprogramma van de PVV vertelt dat "de kinderen van Henk en Ingrid ook gewoon door moeten kunnen leren als er van huis uit geen geld voor is." Dus de stufi blijft in zijn huidige vorm bestaan. Nederland behoort niet langer tot de top vijf van best presterende landen op het gebied van lezen en schrijven. Om deze plaats weer terug te winnen, mogen scholen zelf beslissen wie ze binnen laten. Wilders meent dat de kwaliteit van het onderwijs hoog gehouden kan worden als klassen bestaan uit enkel gemotiveerde leerlingen. 

De Partij van de Vrijheid vindt dat de student zelf moet kunnen kiezen waar die naar school wil. Bij afschaffing van de ov-studentenkaart ben zijn studenten gebonden aan hun woonplaats of verplicht om te verhuizen. Dus de PVV verandert ook niets aan de ov-jaarkaart. 

SP

Emile Roemer riep tijdens de demonstratie op 21 mei: "Studiefinanciering is onmisbaar voor toegankelijk onderwijs. Afschaffing maakt dat studeren weer een zaak wordt van de rijken." De SP houdt het onderwijs toegankelijk door de basisbeurs te behouden en de aanvullende beurs aan te passen. De hoogte van de aanvullende beurs wordt ook straks nog bepaald door het salaris van de ouders, maar een verschuiving in de plateaus maakt dat de aanvullende beurs straks hoger uit kan vallen dan nu het geval is.

Het collegegeld blijft gelijk. De selectie van studenten moet gaan om de kwaliteiten van de studenten en niet om de hoeveelheid collegegeld ze kunnen betalen. Zelfs als iemand langer over zijn studie doet, stijgt bij de SP het collegegeld maximaal met de algemene inflatie. En bij de SP kunnen ook mbo’ers rekenen op een ov-jaarkaart.

GroenLinks

“Een goedkope leenreclame”, zo noemt Tofik Dibi het sociale leenstelsel van de andere partijen. GroenLinks komt daarom met een variant op het sociale leenstelsel. De student kan kiezen hoe hij de lening wil terugbetalen: aflossing per maand of de studiekosten terugbetalen via een hoger belastingtarief. Als de student na het studeren een baan vindt waarbij die minimaal modaal verdient, gaat diegene 1 procent meer belasting betalen dan andere modaalverdieners. 

Selectie aan de poort is onnodig volgens GroenLinks. Het selectieproces is een te grote kluif voor scholen en werpt bovendien een drempel op voor studenten om te gaan studeren. Voordat ze een stap gezet hebben in het studeren, moeten ze zich al bewijzen. Om selectie door inkomen tegen te gaan, blijft GroenLinks van het collegegeld af. “Tijdens het studeren moet iedereen gelijke mogelijkheden aangeboden krijgen, anders worden de goede studies alleen toegankelijk voor de rijken”, aldus Tofik Dibi.   

ChristenUnie

De basisbeurs blijft onaangetast bij de ChristenUnie, maar er worden wel veranderingen aangebracht in het collegegeld. Bij de ChristenUnie gaat de student meer collegegeld betalen als die door vertraging langer over zijn studie doet dan er voor staat. Door intensiever les te gaan geven op hoge scholen en universiteiten wil de ChristenUnie een aantal opleidingen verkorten. Zo wordt er bespaard op de studiefinanciering en gaan studenten sneller de arbeidsmarkt op.

Ook wordt er hard opgetreden tegen fraude binnen de basisbeurs. Mocht iemand ‘per ongeluk verkeerd’ als uitwonend ingeschreven staan bij de Dienst Uitvoering Onderwijs, dan vervalt zijn recht op stufi. 

D66

Als het aan de D66 ligt gaat op termijn een sociaal leenstelsel van start. De eis die ze stellen aan deze verandering is dat de vrijgekomen gelden wel geïnvesteerd worden in verbetering van de kwaliteit van het hoger onderwijs. D66 wil de terugbetalingstermijn verlengen van vijftien naar twintig jaar. Zo wordt het bedrag dat per maand afgelost moet worden kleiner.

De ov-chip voor studenten blijft. En hoogbegaafde kinderen onder de 17 jaar hebben volgens D66 recht op financiële ondersteuning. Bovendien moet het collegegeld voor een tweede studie gelijk liggen aan het wettelijke collegegeld. 

Partij van de Dieren

De Partij voor de Dieren is voor het huidige stelsel met de basisbeurs en de ov-jaarkaart en wil hier niets aan veranderen. Er moeten geen belemmeringen zijn als iemand wil studeren en volgens de dierenpartij ontstaan deze wel bij het sociale leenstelsel en selectie aan de poort. Naast het behoud van de basisbeurs zou ook het collegegeld gelijk moeten blijven de eerste twee jaar.