Internationaal verdrag voor wapenhandel op komst

Wapenhandel is voor veel landen een levendige industrie, zo ook voor Nederland. In Europa is de wapenhandel inmiddels gereguleerd door een verdrag. Een internationaal verdrag is nu op komst. Met name de Verenigde Staten (VS) zullen hier niet zonder voorwaarden mee akkoord gaan.

Nederland staat in de internationale  top vijf als het gaat om wapenexport. Die wapenhandel is dan ook aan strenge regels gebonden. Zo heeft een land, volgens de Verenigde Naties (VN), recht op zelfverdediging en recht op wapens voor die verdediging. Wapenhandel is geenszins per definitie illegaal.

Toch mag een land niet zomaar met iedereen in wapens handelen.  Zo moet er onder andere duidelijk zijn wat de consequenties zijn voor de nationale veiligheid en wapens exporteren naar een schurkenstaat is niet toegestaan. Toen in 1992 de interne markt in Europa werd vrijgegeven zorgde dit voor problemen. Niet alle Europese landen hadden dezelfde regels voor wapenhandel en sluiproutes werden op deze manier mogelijk gemaakt. Een Europese gedragscode maakte hier een eind aan. Landen moeten verantwoorden waarom zij wel met een bepaald land wapens exporteren, waar andere Europese landen redenen zien dit niet te doen.

Onderhandelingen

Handelen met bedenkelijke regimes is dus mogelijk maar het levert wel behoorlijke imago schade op. In Europa zijn er de nodige beperkingen gesteld. Dit is niet overal zo. Hoe kan het bijvoorbeeld dat in Somalië wapens in overvloed zijn, terwijl er in het hele land geen enkele wapenfabriek is? Daarom wordt er al tijden, tot op VN-niveau, gesproken over een internationaal verdrag dat ervoor moet zorgen dat wapenhandel gereguleerd en onverantwoordelijke handel voorkomen wordt.  Met name de VS, onder het Bush-regime, lagen tot voor kort dwars. President Obama heeft nu toegezegd zo’n verdrag wel te zien zitten. Formele onderhandelingen over een verdrag over wapenhandel lijken dus erg dichtbij te komen.

Deze maand is er een top begonnen tussen verschillende overheden waar besloten zal worden of de formele onderhandelingen kunnen beginnen. Het overleg zal vier weken duren. Hierna moet er meer duidelijkheid zijn over of de onderhandelingen kunnen beginnen en onder welke voorwaarden. Amnesty International en Oxfam International zijn echter niet blij met de toenadering van de VS. De VS stellen namelijk een belangrijke voorwaarde voor de onderhandelingen. Zij willen dat elk land veto-recht krijgt om het verdrag te verwerpen. Hiermee dreigt het gevaar dat de onderhandelingen vastlopen, aldus de mensenrechtenorganisaties.