Het strandresort geeft de zeeschildpad alles behalve rust (5)

De zeeschildpad staat symbool voor een lang en vruchtbaar leven, stille kracht en voor moeder aarde. Niet verwonderlijk, want zeeschildpadden bevolken de aarde al 120 miljoen jaar succesvol. De laatste vijftig jaar neemt hun aantal drastisch af. Ze zijn kwetsbaar en worden met uitsterven bedreigd. Vooral het toerisme vormt een grote bedreiging. De rust van een mooi strandresort gaat niet op voor de zeeschildpad.

De komende zes maanden belicht onbetaald directeur Guido Wassink van World of Wildlife, in de rubriek Verbeter de Wereld, wat hun verschillende wildlife projecten voor bedreigde diersoorten betekenen.

Zeeschildpadden zijn een van de langst levende dieren op aarde. Ze kunnen makkelijk honderd jaar oud worden. Er zijn zeven verschillende soorten zeeschildpadden. De grootste soort kan tot wel drie meter lang worden en tot 900 kilo wegen. Het gewicht van een kleine auto.

Omdat het afstammelingen van de landschildpad zijn hebben zeeschildpadden longen. Ze moeten iedere vijf tot dertig minuten boven water komen om adem te halen. In rust kunnen ze langer onder blijven. De zeeschildpad legt haar eieren op het land. Deze komen na zo’n zestig dagen uit. Tientallen kleintjes kruipen ’s nachts allemaal tegelijk uit een nest. Zonder bescherming van hun moeder zoeken de kwetsbare baby’s hun weg naar de zee. Door de vele natuurlijke bedreigingen zal slechts een op de duizend babyschildpadjes volwassen worden. Maar een moederschildpad legt onder normale omstandigheden in haar leven voldoende eieren om de soort in stand te houden. Onder normale omstandigheden, want hun situatie is dratisch veranderd.

Natuurlijk navigatiesysteem

Hoe weet je als zeedier waar je veilig aan land kan komen? De plek waar je geboren bent is het enige dat je kent. Zeeschildpadden leggen hun eieren dan ook alleen maar op hun geboortestrand. Een wonder van de natuur dat ze dat weet terug te vinden. Na haar geboorte heeft ze dertig tot veertig jaar door de wereldzeeën gezworven. Haar vaste voedingsgebied kan duizenden kilometers verderop zijn. Hun weg terug vinden zeeschildpadden door het herkennen van zeestromingen en door het opslaan van het magnetische veld van de aarde. Een feilloos navigatiesysteem. 

De tocht naar het geboortestrand zit vol met gevaren. Deze kan maanden duren, onderweg krijgt ze te maken met vervuilde wateren, eet ze vervuilde vis of plastic zakken die ze aanziet voor kwal. Jaarlijks sterven er duizenden schildpadden in visnetten. Onder water in een net, kunnen ze geen adem halen en stikken ze langzaam. Als vissers het net nog op tijd ophalen zit de schildpad vaak zo vast dat de visser een keuze moet maken tussen het net open snijden of de schildpad van het net snijden. De schildpad delft helaas meestal het onderspit. Of zij wordt verkocht voor in de soep.

Als de zeeschildpad bij haar geboortestrand is aangekomen en voor de kust is bevrucht, begint het meest gevaarlijke gedeelte.  Op het land is zij helemaal bijzonder kwetsbaar. Ze is traag, haar enorme gewicht moet ze met zwemflippers voortslepen. En op land heeft zij geen verdedigingsmechanisme. Een voorwaarde om aan land te komen is dat het aardedonker en volledig stil is. Dat is haar enige kans om ongestoord en ongezien een nest te graven en eieren te leggen. Haar nest beschermd ze tegen prooidieren door de sporen van en naar zee uit te wissen. Volledig uitgeput van de reis en het nesten keert ze vervolgens terug naar haar vaste voedingsgebied. Eens in de twee tot vier jaar herhaalt de zeeschildpad deze reis vervolgens. Haar hele leven lang.

Verlicht strand

Het geboortestrand dat dertig jaar geleden nog aardedonker was, is nu op veel plekken bebouwd met hotels en restaurants. Het licht, bewegingen van mensen en geluid van muziek schrikt de schildpad af. Als ze tijdens het nestproces ook maar enigszins wordt gestoord, gaat ze terug naar zee om het de volgende nacht nogmaals te proberen. Ze kent geen ander strand en zal het dus altijd op dezelfde plek opnieuw proberen. Als ze te vaak wordt gestoord of het niet vertrouwd, geeft ze het op en loost ze de eieren in zee. Het schrijnende is dat dit zich de rest van haar leven herhaalt. Op goede neststranden kwamen ooit wel duizend schildpadden per jaar. Eenmaal bebouwd durft misschien nog een enkeling het aan.

Moederschildpadden die ondanks alle gevaren toch een nest leggen, zorgen niet per se voor nakomelingen. De meesten van deze babyschildpadjes zijn namelijk alsnog ten dode opgeschreven. Ze komen ’s nachts uit en kruipen naar de laagste heldere horizon. Normaal gesproken is dit de maan die in zee weerkaatst. Sterke electrische lichtbronnen trekken echter de babyschildpadjes aan. Ze kruipen dan de verkeerde kant op, waarna ze bij daglicht ten prooi vallen aan vogels of tegen de tijd dat de zon hoog staat sterven door uitdroging.

Schildpadboerderijen

En alsof bovenstaande ontwikkeling nog niet voldoende bedreiging vormt in het bestaan van de zeeschildpad worden er ook nog nesten leeggeroofd door mensen die de eieren verkopen aan schildpadboerderijen. Daar komen de babyschildpadjes uit en worden ze met honderden in waterbassins gehouden om, onder het mom van dierenbescherming, aan toeristen te laten zien. Bussen vol worden door reisorganisaties naar deze plaatsen gebracht. Er wordt daar verteld dat de schildpadjes zo eerst even kunnen aansterken en groeien, zodat ze in zee een betere kans op overleven hebben. Volstrekte onzin!

Ook in het reisprogramma van veel Nederlandse touroperators zit een boerderijbezoek in het programma. Er wordt bij de toer niet bij verteld dat de schildpadjes iedere dag hun eigen gewicht aan voedsel nodig hebben en happen naar alles dat voorbijkomt, zoals in een bassin de flippers of staart van de ander schildpadjes. Ze verliezen er hun vermogen om later hun geboortestrand terug te vinden, dus zijn biologisch gezien afgeschreven. Echt lucratief wordt het als toeristen betalen voor het naar zee brengen van een babyschildpadje. Leuk voor de kinderen toch? Alleen, bij daglicht maakt het kleine schildpadje geen enkele kans. Alle vissen zien het weerloze babyschildpadje aankomen. Waarschijnlijk is hij al opgegeten voordat de mensen op het strand klaar zijn met het naroepen van de schildpad ‘Goede reis en tot over 30 jaar!’.

Gelukkig zijn er projecten zoals Aceh Turtle Conservation in Indonesië en Turtle Conservation Project in Sri Lanka die de laatste daar overgebleven neststranden 24 uur per dag beschermen. Ze proberen de schildpadboerderijen te laten sluiten en gaan de dialoog aan met de overheid over het niet bebouwen van deze laatste maagdelijke stranden. Een strijd die vanwege grote financiële belangen helaas niet vaak wordt gewonnen.