De kracht van traditie

De wereld moderniseert snel. Arbeiders worden vervangen door productievere machines om zo snel en goedkoop mogelijk zoveel mogelijk winst te maken. Het omgekeerde gebeurt in de wijk Kota Gede in Yogyakarta. Hier bewijzen zilversmeden dat de hun werk een ambacht is.

Geconcentreerd werkt Muktadi (45) aan zijn nieuwste sieraad. Het wordt een broche in de vorm van een bloem. Met vlugge vingerbewegingen weeft de zilversmid uit Kota Gede in Yogyakarta het zilver in de dunne bloemenmal. Net als de meeste zilversmeden uit Kota Gede verwerkt Mukadi zijn zilver nog op de traditionele manier. Het is veel werk. En voor iemand met een eenmanszaak kost het veel moeite om rond te komen. Bovendien is de concurrentie moordend, want de wijk staat bekend om de grote hoeveelheid zilversmeden. Waarom blijven de zilversmeden van Kota Gede op deze manier werken?

De voornaamste reden is de kwaliteit van het zilver. Muktadi: “Doordat ik en de andere zilversmeden ons zilver nog met de hand bewerken, blijft de kwaliteit ontzettend hoog. Er zijn maar weinig machines die ons fijne handwerk na kunnen maken”. Om de gewenste kwaliteit te krijgen is tijd nodig. Muktadi maakt zelf baren zilver met zilver- en kopererts uit Papua. Dat koper is nodig, want puur zilver is te zacht om te bewerken. Afhankelijk van het soort sieraad, de vorm en de gewenste kwaliteit zilver gebruikt de zilversmid verschillende methodes die generaties lang zijn doorgegeven. Alles met de hand, alles in zijn eentje.

Die traditie is een andere reden waarom het zilver uit Kota Gede zo populair is. Doordat de kennis steeds wordt doorgegeven, weten importeurs dat de kwaliteit van het zilver uit Kota Gede goed is. Volgens Muktadi zal de traditionele manier niet snel uitsterven. “Ik ben er al mee bezig om mijn zoon het zilversmeden te leren. De jongeren tonen veel interesse in de oude methodes omdat ze niet willen dat onze cultuur verdwijnt.”

Toch hebben de zilversmeden van Kota Gede problemen. “De zilvermarkt is ontzettend flexibel. Daardoor zijn we nooit zeker van de prijs. Dat betekent dat ik de ene maand een heleboel zilver kan verkopen en de andere maand bijna niets”, vertelt Muktadi. Zo kostte begin dit jaar een kilo zilver omgerekend 1.200 euro. Daarna daalde de prijs naar een enorm laag niveau van 760 euro per kilo in juni.

De oorzaak van de flexibele markt is volgens Muktadi het koopgedrag op Bali. Het grootste deel van alle zilveren producten die in Kota Gede gemaakt worden, belandt op Bali in winkels van internationale handelaren. Het hangt af van het aantal toeristen dat sieraden koopt. Volgens statistieken van de Indonesische regering komen in de zomermaanden als juli en augustus en rond de kerst de meeste toeristen naar Bali. In die maanden is er als vanzelfsprekend meer vraag dan in bijvoorbeeld februari, de maand met de minste toeristen.

Toch redt Muktadi het altijd wel. “Ik heb vaste klanten die altijd bij mij komen voor zilver van goede kwaliteit. Ik leg ook altijd in de goede maanden wat geld opzij voor mindere maanden.” Van het maken van sieraden van een lagere kwaliteit wil hij niets weten. “Dat is niet slim want zodra klanten dat doorhebben, kopen ze niets meer bij mij.” Het blijft dus hard zwoegen voor Muktadi, maar toch is dat niet erg. De traditionele methode mag meer tijd kosten, het is en blijft de kracht van het zilver van Kota Gede.