Correspondent: Bram Vermeulen

Simpel beginnen, dat is het geheim van Bram Vermeulen. De journalist die nooit stilzit. Hij gelooft dat verhalen voor het oprapen liggen en zwerft het land door om zich te laten verrassen. Ondertussen komt hij welbeslagen ten ijs. Vermeulen brengt verhalen die normaal gesproken buiten de nieuwsradar liggen. In Istanbul blikt hij terug op zijn tijd in Turkije en zijn werk als buitenlandcorrespondent.

Hoe staat het ervoor met de berichtgeving over het buitenland in de Nederlandse media? Dat onderzochten 18 deelnemers van de Beyond your World-editie Onderzoek buitenlandjournalistiek. Zij interviewden correspondenten in meer dan 10 landen.

“Je moet als journalist niet te snel denken dat je het allemaal snapt. En in Turkije al helemaal niet.” Het land heeft Bram Vermeulen verbaasd. Volgens hem is het een eindeloos ingewikkeld land. “Links is eigenlijk rechts. Wat je ziet is niet wat het lijkt. Westers geklede jonge Turken die er uitzien zoals jij en ik, denken compleet anders over de dingen dan jij en ik. Juist die groep moet eigenlijk niets van de Westerse bemoeienis hebben. Dan denk ik ‘Huh, wacht effe hoor. Dus een gelovige moslim is de pro-Amerikaan en de Westers uitziende, niet-gehoofddoekte, platgerookte student is anti-Westen.’ Ik snap nog steeds geen snars van Turkije.”

Een mening vormen en analyses schrijven komt volgens Vermeulen wel. “Uiteindelijk, als jij mijn verhalen leest, moet je als lezer het gevoel hebben dat je op een ijsberg zit, waarvan je alleen nog maar het puntje ziet en het gevoel krijgt 'Daar zit heel veel kennis onder. Maar dat heeft tijd nodig'.” Volgens Vermeulen moet je als journalist gewoon op pad gaan. “Als ik een dag alleen achter mijn computer zit, word ik gek. Voor mij als correspondent is being there altijd het belangrijkste geweest. Daarom reis ik ook zoveel. Je moet er zijn om iets aan te kunnen voelen. Jezelf durven te laten verrassen door het verhaal dat je ineens tegenkomt. Een andere weg inslaan dan je van te voren van plan was.” Volgens de journalist draait uiteindelijk alles om een goed verhaal. “Een verhaal waarin jij je kunt inleven. Waarin je wordt meegezogen. Het maakt niet uit waar dat vandaan komt, als het maar goed geschreven is. Het leven is in allerlei vormen in de wereld hetzelfde. Het is de kunst om dat dicht bij huis te halen."

Zijn keuze voor Turkije was een ingeving. “Het is, net als Zuid-Afrika, een transitieland- tussen twee continenten. Dat vond ik wel spannend. Niets is echt gedefinieerd.” Bram heeft tijdens zijn correspondentschap ingezet op Turkije als grensland. Zijn mooiste productie vindt hij dan ook de vierdelige VPRO-serie Langs de grenzen van Turkije. “De serie ging over hoe ik Turkije zie. Het werkt heel mooi. Je kunt stilstaan en het verhaal laten ontstaan. Immigranten en vluchtelingen komen vanzelf op je af. Natuurlijk moet je voorbereiden, maar de uitvoer lukte gewoon goed.”

De correspondent maakt de verhalen die hij wil. “De link met Nederland aanbrengen is niet mijn motivatie en ook geen eis. De mensen zijn er wel van doordrongen dat alles wat hier gebeurt op een of andere manier belangrijk is voor Nederland. We hebben Turkse immigranten, Turkije wil toetreden tot de EU en het is dichtbij. Het is een sport voor mij om het nog dichterbij te krijgen en mensen te laten zien wat hier gebeurt. Ik ben niet van de Nederlandse verhalen, zo van 'Laten er een Nederlander bij halen'. Ik vind dat ongelofelijke flauwekul.” Vermeulen krijgt nooit nul op zijn rekest. “Grote, belangrijke verhalen willen ze altijd wel hebben op de redactie.”

Vermeulen worstelde tijdens zijn correspondentschap met zijn beeld over Nederland. “In korte tijd bleek Nederland heel intolerant te zijn geworden, wat aan de oppervlakte kwam bij de moord op Pim Fortuyn. Maar inmiddels heb ik daar meer vrede mee. “Het is over de hele wereld zo. In Zuid-Afrika en hier in Turkije. Nederland worstelt met precies dezelfde dingen als ieder ander land. Globalisering, vervreemding, populisme. Het is jammer om te zien dat jouw land niet meer verheven is dan al die andere landen in de wereld, maar zo werkt het. Dat is de werkelijkheid van het leven.”

Als journalist brengt Vermeulen graag plekken onder de aandacht die van de nieuwsradar afwijken. “Ze zeggen nu allemaal ‘Wat ga je weer in Afrika doen, dat is toch niet interessant?’ Dat zullen we dan wel weer zien.” En dat blijkt. Nog geen twee weken na het interview staat Bram Vermeulen met zijn voeten op Mandela’s geboortegrond en domineert Zuid-Afrika het wereldnieuws.

Vermeulen verbaast zich over de blinde vlekken in het Nederlandse correspondentenlandschap. “Afrika is onderbelicht. En waarom zit er bijna geen enkele freelancer in Athene? Ik vind dat onbegrijpelijk. Iedereen klaagt dat er zo weinig banen in de journalistiek zijn, maar misschien is het ook wel zo dat iedereen een beetje luxepaard is en geen risico’s durft te nemen. Hele legers zitten de hele dag achter de computer en schrijven internetsites over. Met alle respect, dat zijn geen journalisten, dat zijn media workers en het woord journalist niet meer waardig.”  Zijn advies? “Je moet risico’s nemen. Anders wordt het helemaal niks. Op het moment dat je vastzit op zo’n redactie, achter je computer, dan ben je dood. Get out there.”