Verbannen van de vuilnisbelt

Tyfoons zijn voor de Filipijnen niks nieuws: het land wordt jaarlijks getroffen door ongeveer twintig exemplaren. Toch is het deze keer anders. Tyfoon Haiyan, in de Filipijnen bekend als Yolanda, is een van de krachtigste stormen ooit en dreigt de grootste natuurramp in de geschiedenis van de Filipijnen te worden. Sommige inwoners moeten noodgedwongen naar risicogebieden verhuizen. 

Haiyan heeft nu ongeveer 4.000 levens gekost en volgens de Verenigde Naties hebben meer dan 2,5 miljoen mensen voedselhulp nodig. Door de grote regelmaat waarmee tyfoons over het land razen, zou je denken dat de regering er alles aan doet om haar burgers weg te houden van het gevaar door overstromingen. Toch is dit niet het geval. Mercy woont met haar gezin hoog en droog in de vuilnisbeltwijk Payatas in de hoofdstad Manila. Maar ze moet binnenkort noodgedwongen verhuizen naar een wijk die naast een grote rivier ligt die vaak overstroomt.

De gemeente van hoofdstad Manila is van plan om een cementfabriek te plaatsen waar Mercy woont. “Om plaats te maken voor die fabriek moeten alle omliggende gedeeltes van onze wijk verhuizen”, vertelt Mercy. “Area 1 en 2 zijn al weg. Wij wonen in area 4 en we hebben geen idee wanneer we weg moeten.” Mercy woont nu zeventien jaar in Payatas, in het huis dat haar zwager heeft gebouwd. Het huis bestaat uit één ruimte met twee matrassen, een bureau met een stoel, een koelkast en een televisie. Voor het huis is een overdekte ruimte waar kleren zijn uitgehangen en waar een vuurtje brandt. Op het fornuis staat een pan rijst te borrelen.

Nieuwe wijk, nieuwe buren

De bewoners van Payatas moeten naar Kasiglahan, een wijk die door de gemeente is gebouwd. Mercy: “De huizen zijn maar vijftien vierkante meter groot. Dat is eenvijfde van wat we nu hebben. We kunnen daar niet meer naar onze kerk en mijn dochters moeten naar een nieuwe school. We zullen onze buren waarschijnlijk ook niet meer zien, in Kasiglahan wordt iedereen door elkaar heen geplaatst.”

Volgens de gemeente kunnen de bewoners van de Payatas beter nu verhuizen, nu er nog genoeg woonruimte is. Er is geen garantie dat iedereen in de wijk ergens anders terecht kan. “Ik wil niet weg”, zucht de moeder, terwijl ze aan de lange vlecht van haar jongste dochter friemelt. “Ik ben hier getrouwd, mijn kinderen zijn geboren in dit huis, al mijn herinneringen zijn hier. Maar we hebben geen keus, we moeten wel weg.”

Tot de nek in het water

“Kasiglahan is veel onveiliger dan Payatas", vervolgt zij. "Het ligt veel lager en naast een grote rivier die heel vaak overstroomt. Daar lig ik nu al wakker van.” In 2012 heeft het zelfs zo hard geregend dat het gedeelte van Kasiglahan dat het dichtst bij de rivier ligt niet meer bewoonbaar is.

Rashelle herinnert zich de overstroming nog goed. Ze woont met haar broer, zus en ouders al dertien jaar in Kasiglahan. “Op de dag van de overstroming was ik op school in het centrum van Manila. Op weg naar huis heb ik tien uur lang vastgezeten in het openbaar vervoer. Ik heb er zelfs moeten slapen. Een dag later was ik pas thuis. Toen bleek het water tot de nek hoog in ons huis te staan. De huizen onderaan bij de rivier waren volledig ondergelopen, er zijn zelfs mensen verdronken. Nu woont niemand meer in dat gedeelte, het is er net een spookstad. De gemeente heeft wel een dijk gebouwd, maar die is anderhalve meter hoog. Daar hebben we niets aan wanneer het water tot aan de daken komt.”

Tijdens de overstroming was haar moeder alleen. “Zij is nu vooral bang voor een nieuwe overstroming. Als het al een beetje regent begint ze alles naar boven te verplaatsen. Na de overstroming konden we nog wel wat schoonmaken, maar het meeste moesten we verkopen of weggooien. Daarom hebben we nu ook een kleinere televisie. Er zijn een heleboel families weer teruggegaan naar Payatas. Ze hebben hun huis hier verkocht en zijn daar weer gaan wonen. Ik vond het ook veel beter daar. Het ligt hoger, dus we hadden geen last van overstromingen.”

Rashelle vindt het naar om op een plek te wonen waar zoiets zomaar kan gebeuren. “Vooral wanneer het regenseizoen is, dan is de kans erg groot dat ons huis weer onder water komt te staan. Vorig jaar was er nog een overstroming op de hoek. Ons huis ligt net iets hoger, daarom hadden wij er gelukkig niet veel last van. De gemeente stuurt wel wat hulp, in de vorm van voedsel, kleding en water, maar het is lang niet genoeg om iedereen te helpen.”

Het kan maar zo zijn dat Mercy met haar familie vlakbij de rivier komt te wonen, waar het grootste overstromingsgevaar dreigt. Ze heeft geen geld om een andere woning te kopen, dus ook geen keus. Tyfoon Haiyan is gelukkig voorbij, maar nieuwe stormen liggen op de loer.