Alternatieve geneeskunde: een luxeproduct?

De btw-vrijstelling voor alternatieve behandelingen is afgeschaft. Acupuncturisten, homeopaten en chiropractoren moeten vanaf 1 januari 2013 het hoge btw-tarief van 21 procent rekenen op hun behandelingen. Met de maatregel komt er een strikte scheiding tussen medische en alternatieve geneeswijzen.

Debby de Haas is arts en acupuncturist. Als geregistreerd arts zal zij over haar consulten nu btw moeten afdragen. “Bij één naald is het hele consult volgens de Belastingdienst meteen alternatief”, vertelt De Haas. En dus dient op het hele consult 21 procent btw te worden berekend. En dat terwijl de consulten volgens De Haas deels bestaan uit reguliere zorg. Ook tijdens de acupunctuursessies blijft De Haas arts. Ze meet de bloeddruk van haar patiënten, schrijft medicijnen voor en herkent potentieel ernstige diagnoses. In dat geval verwijst ze haar patiënten door naar een specialist. De btw- heffing stuit haar tegen de borst: “Dit is een ontkenning van mijn arts-zijn.”

Sinds 1 oktober 2012 is het algemene btw-tarief 21 procent. Voor onder andere levensmiddelen geldt nog steeds een laag tarief van 6 procent. Medische behandelingen zijn vrijgesteld van btw-heffing. Tot en met 2012 gold deze vrijstelling ook voor alternatieve behandelingen, zoals acupunctuur, maar per 1 januari 2013 zijn de regels aangescherpt. De btw-vrijstelling is sindsdien alleen nog maar van toepassing op behandelingen door zorgverleners die staan geregistreerd in het zogenoemde BIG-register. Dit register komt voort uit de Wet BIG (Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg) en registreert de bevoegdheid van zorgverleners. Om voor de btw-vrijstelling in aanmerking te komen dient niet alleen de behandelaar, maar ook de behandeling, te behoren tot het BIG-beroep. Indien een huisarts een acupunctuurbehandeling verricht, geldt de btw-vrijstelling dus niet.

Deze maatregel staat al jaren ter discussie. Zowel voor- als tegenstanders zijn vastberaden. Verschillende belangenverenigingen van alternatieve genezers dienden petities in bij de Tweede Kamer. De Vereniging tegen de Kwakzalverij maakt zich juist al jaren sterk voor een wijziging in de btw-wetgeving. Een voorstel van deze Vereniging is grotendeels overgenomen; eerst in het Lenteakkoord en daarna door het nieuwe kabinet.

Kwakzalverij

De Vereniging tegen de Kwakzalverij heeft vooral principiële argumenten voor de afschaffing van de btw-vrijstelling op niet-reguliere behandelingen. Door het verschil in btw-heffing wordt er een duidelijk onderscheid gemaakt tussen wel en niet wetenschappelijk onderbouwde behandelingen. De wetgever is het daar mee eens. “De Wet BIG is de enige wet die een voor individuele beroepsbeoefenaren relevant normenkader biedt”, zo wordt in de toelichting op de nieuwe wetgeving vermeld. Alternatieve zorg valt hier niet onder en dus is de btw-vrijstelling logischerwijs niet van toepassing. De beperking van de btw-vrijstelling tot effectief bewezen behandelingen resulteert volgens de vereniging in heldere critera. Dit bevordert de uitvoerbaarheid en maakt controle door de niet-medisch geschoolde belastinginspecteur mogelijk.

De btw-heffing heeft grote financiële gevolgen voor alternatieve genezers. De Haas rekent niet de hele 21 procent door aan haar patiënten, maar zag zich wel gedwongen haar prijzen te verhogen. De verhoging is pas een paar weken van toepassing, maar nu al geven de eerste patiënten aan de behandelingen niet meer te kunnen betalen. De Haas zelf doet ook zuinig aan. Toen haar secretaresse vroeg of het niet tijd was voor nieuwe planken in de kast, besloot ze hier toch maar even mee te wachten. Er is simpelweg geen geld voor. Voor de schatkist betekent de wijziging wel goed nieuws. De maatregel levert de staat per jaar ongeveer 65 miljoen op. “Een aanzienlijk bedrag dat de regering in deze tijden van bezuiniging zich niet mag laten ontgaan”, zo stelt de Vereniging tegen de Kwakzalverij.

Dat patiënten van alternatieve behandelingen afzien is triest, vindt De Haas. “Patiënten met een laag inkomen zijn nu de dupe.” Acupuncturist John Lie beaamt dit. Volgens hem hebben ‘uitbehandelde’ patiënten of mensen die een hoge dosis medicijnen moeten gebruiken veel aan alternatieve behandelingen zoals acupunctuur. “Deze behandelingen moeten dus gelijk gesteld worden met de rest van de medische behandelingen.”

Ongelijke behandeling

Ook het Europese Hof van Justitie is betrokken bij bovenstaande discussie. In 2006 besliste het Europese Hof over de zaak van de Nederlandse fysiotherapeut Solleveld. Volgens Solleveld was sprake van ongelijke behandeling, omdat hij over bepaalde behandelingen btw moest rekenen terwijl artsen over precies dezelfde behandelingen geen btw hoefden af te dragen. Hij kreeg gelijk. Volgens de Vereniging tegen de Kwakzalverij is de nieuwe wetgeving in lijn met de uitspraak van het Europese Hof. De btw-vrijstelling is nu immers op geen enkele alternatieve behandeling meer van toepassing. Of de behandeling nu wordt uitgevoerd door een fysiotherapeut, een arts of iemand anders, er dient 21 procent btw te worden berekend. In de toelichting op de nieuwe btw-wetgeving staat tevens vermeld dat de vrijstelling volgens EU-regels alleen van toepassing is op zorgverleners die voldoen aan een zeker kwaliteitsniveau. Door de regels aan te scherpen en de Wet BIG als uitgangspunt te nemen wordt het kwaliteitsniveau van de vrijgestelde medische zorg gewaarborgd.

Volgens de Haas is sinds 2013 juist sprake van ongelijke behandeling, want zij doet ook bloeddrukmetingen. En de erkende fysiotherapiebehandeling dry needling valt wel onder de btw-vrijstelling, terwijl dit eigenlijk een acupunctuurbehandeling betreft. Een rechtszaak bij het Europese Hof zal dan ook positief uitpakken voor de alternatieve behandelaars, verwacht De Haas. De Stichting het Nationaal Register van Chiropractoren is daarom een rechtelijke procedure gestart tegen de staat. Vanwege deze procedure konden ze niet reageren op dit artikel.

Het is afwachten of de rechtelijke macht of de politiek iets kan betekenen voor de alternatieve geneeskunde. Volgens acupuncturist Lie gaat het om “een keuze maken tussen gezond verstand en paniek politiek”. Op dit moment staat de Vereniging tegen de Kwakzalverij echter 1-0 voor en zal De Haas nog even moeten wachten met de aanschaf van nieuwe planken voor de opslagkast.