Gezegende miniaturen brengen levensgeluk

Eén dag per jaar is de stad La Paz in Bolivia in de ban van miniaturen. Niet voor esthetische redenen of amusement, maar voor levensgeluk. Tijdens Alasitas wordt in het klein gezegend wat in het echte leven wordt gewenst. Een zegening voor alle facetten van het leven.

Hoe traditionele invloeden uit de Aymara cultuur vandaag de dag nog steeds hun weerslag op het Boliviaanse leven hebben, werd deze week zichtbaar tijdens de viering van Alasitas, dat ieder jaar gehouden wordt op 24 januari. Tijdens dit feest worden miniaturen in allerlei soorten en maten verkocht. Wat je ook wenst voor het nieuwe jaar: een huis, een visum naar Amerika, een rijbewijs, een winkel, je diploma, je kunt het zo gek niet bedenken of het is in miniatuur verkrijgbaar in één van de kraampjes in de stad. Voor een paar Boliviano’s (munteenheid in Bolivia) koop je een miniatuur die vervolgens door een speciale priester gezegend kan worden. Wie oprecht gelooft in de zegening zal, volgens de traditie, zien dat de miniatuur in het echte leven realiteit wordt.

Alasitas is een diepgewortelde traditie in de cultuur van La Paz. Hoewel sommige Paceñas (inwoners van La Paz) uit pure gewoonte deelnemen aan het feest, wordt de traditie door het merendeel van de stad serieus genomen. Op alle pleinen en straathoeken staan kleine kraampjes met miniaturen. Op de Camacho, één van de meest centrale punten in de stad, lag het verkeer woensdag stil en werden de duizenden bezoekers beschermd door de politie en het leger. Ook president Morales was van de partij. Hij opende de markt om 12.00 uur in de middag met een speech. Een taxi-chauffeur vertelt: “De mensen nemen deze traditie heel serieus, Evo is zelfs op de radio te horen.” Een kantoormedewerkster die de markt bezoekt beaamt dat: “Het is een kwestie van geloof en ja, de meerderheid van de bezoekers gelooft écht in het geluk van de zegening.”

Officieel komen de zegeningen van Yatiri, priesters uit Aymara cultuur. Zij staan bekend om hun traditionele wijzen van geneeskunst in Aymara gemeenschappen in Bolivia, Chili en Peru. Sinds het aantreden van president Evo Morales, die zelf Aymara van oorsprong is, is de populariteit van Yatiri in Bolivia toegenomen. Door middel van het besprenkelen van de miniaturen met alcohol en cocabladeren worden de miniaturen gezegend. Niet alleen Yatiri verdienen een zakcentje met hun werk op 24 januari. Ook nep-Yatiri bieden hun zegeningen aan. Een bezoekster vertelt: “Je weet nooit of iemand een echte Yatiri is of niet, maar het gaat om het geluk dat iemand je toewenst. Dat is nooit verkeerd.” Een andere bezoekster voegt daaraan toe: “Ik laat mijn spullen liever zegenen door de wat oudere mensen, die vertrouw ik meer.”

Behalve de inwoners van La Paz die hun geluk beproeven tijdens dit feest, wordt ook door de grootste kranten van de stad gebruik gemaakt van deze feestdag. Overal kunnen mensen een mini-krant kopen die een beknopte versie van de normale editie bevat. De politiek maakt gebruik van deze aangelegenheid om een grote menigte aan te spreken en de Aymara traditie in leven te houden. Een bezoekster: “Natuurlijk kan er tussen de regels door ook een politieke boodschap worden meegegeven. Er is een groot publiek en vaak wordt er iets verteld over de plannen voor het nieuwe jaar, soms door de burgemeester en dit jaar door Evo Morales.”

Waar de traditie van Alasitas exact vandaan komt is niet zeker. Er zijn geen geschreven bronnen over de herkomst van het feest. Aangenomen wordt dat het feest oorspronkelijk gevierd werd ter ere van de Aymara god Ekeko. Deze godheid staat symbool voor overvloed, geluk en voorspoed. Het woord Alasita komt van het Aymara werkwoord Alathaña wat betekent: kopen. Het geluk kan dus via de marktverkopers worden gekocht. Overigens, wie meer voorspoed wenst moet exact om 12.00 uur bij de opening van de markt zijn spullen kopen. Een van de verkopers: “Hoe eerder je je spullen koopt en laat zegenen, hoe sterker de zegening is en hoe groter de kans dat je ontvangt waar je om gevraagd hebt.” 

“Elk jaar ga ik om spullen te kopen. Ik koop altijd dollars en dit jaar heb ik ook een militair pak gekocht, omdat ik wens dat mijn zoon goed door zijn militaire opleiding komt”, vertelt een andere bezoekster. Op de vraag welke wensen er zijn uitgekomen antwoordt ze glimlachend: “Mijn huis, ik wenste een huis en heb dat gekregen, nog in hetzelfde jaar.”