Het product blijheid

Zomaar mensen blij maken. Dat is het doel van het Blijbedrijf. Blijbrigades gaan de straat op met spontane acties. Waar komt de motivatie voor meer vrolijkheid vandaan?

Het is maandagmorgen half tien. In de woonkamer van Julieke Tellegen in Amsterdam-Oost staan zes dames druk beschuit te smeren. De blauw-witte muisjes rollen over tafel. Wie is er geboren?

Even later krijgen voorbijgangers bij het Amstel station een beschuitje aangeboden. Sommigen slaan de traktatie af. Ze houden niet van beschuit, hebben te veel haast of lopen argwanend een blokje om, maar er zijn ook mensen die trek hebben in het gratis versgesmeerde ontbijt. De uitdelers vergezellen het beschuitje met de boodschap: “Gefeliciteerd met een nieuwe dag”.

De actie van 23 juni was een initiatief van het Blijbedrijf Amsterdam. Een onderdeel van bureau Wonder dat “plezier wil maken met de samenleving”. In totaal werden tweehonderd beschuitjes uitgedeeld aan reizigers van het openbaar vervoer.

Goede problemen

Julieke Tellegen (59) deed op 23 juni voor de eerste keer in brigadeverband mee aan een blije actie. Nadat zij Blijbedrijfoprichtster Elena Simons op televisie zag, was ze verkocht. “Elena ging rond Sinterklaas in een moskee cadeau’s verstoppen in de schoenen van mannen. Het ritueel van de één werd vermengd met de cultuur van de ander. Dat vond ik zo leuk, daar wilde ik aan meedoen”, lacht Julieke druk gebarend. Nadat ze Elena een paar keer had gesproken, ging Julieke meehelpen met het bedenken van blije acties.

Het initiatief van Elena viel dus in goede aarde bij Julieke, maar waarom wilde ze zich opgeven als vrijwilliger? “Ik wil tegen conventionele, vastgeroeste ideeën ingaan. Dat doe ik in mijn werk als mediator ook door te bemiddelen tussen mensen die een conflict hebben. Ik vind het juist goed wanneer mensen met hun probleem bij me komen. Want dan kunnen we samen een oplossing zoeken.”

Maar waarom wil de tegendraadse mediator het graag anders dan anders doen? “Ik weet niet beter dan dat ik switch in mijn leven. Ik ben zoveel verhuisd. Ik woonde in Bagdad, het kleine Nederlandse dorp Buurmalsen en Amsterdam. En ook in mijn werk kom ik in zoveel verschillende omgevingen. Ik wil mensen laten zien dat het leuk is om te switchen. Het geeft me een goed gevoel om taboe’s en patronen te doorbreken”, zegt Julieke met een twinkeling in haar ogen.

Afgelopen kerst deed Julieke voor het eerst actief mee met een actie, toen in haar eentje. In haar woonbuurt ging ze naar de supermarkt waar ze het personeel een cadeautje bracht. “Die caissières in mijn buurt werken zich een rotje. Ik vind het jammer als ik ze alleen maar gebruik, daarom wilde ik graag voor hen een actie doen.” De luchtjes, kerstballen en lekkernijen vielen bij het personeel in goede aarde. “Ik had al goed contact met hen, maar na de actie helemaal.”

Free huggen

Over de ‘geboorte van de nieuwe dag’-actie is Julieke ook te spreken. Al vraagt ze zich wel af in hoeverre mensen de boodschap meekregen. “Het is leuk om een leuke boodschap over te brengen. Alleen weet je weinig van de mensen die langskomen. Is hun dag wel een felicitatie waard?”

“Uiteindelijk wil ik wel een ‘hoger gehalte aan boodschap’ meegeven. Al hoeft het niet heel diep te gaan. Het onverwachte is genoeg. Met een verrassing breng je al iets teweeg.” Julieke noemt als voorbeeld het ‘free huggen’. De Blijbrigade staat bij deze actie met een sandwichbord op straat. In de aanbieding heeft zij een gratis knuffel. “Er ligt toch een taboe op het knuffelen van mannen onderling. Bij het huggen sta je niet urenlang te vrijen. Maar als mensen na zo’n actie een film zien met twee zoenende mannen denken ze misschien toch: dat is ook goed. Je laat steeds kleine muntjes vallen waardoor een persoon de volgende keer iets anders reageert.”

Ook oprichtster Elena Simons (30) vertelt op een zonnig Amsterdams terras over de uitwerking van haar Blijbedrijf. “Het effect is nog heel klein. We hebben meer organisatiepotentieel nodig, maar dit laat nog te wensen over.” De donkerharige Elena vindt wel dat er al resultaat te zien is, vertelt ze genietend van haar smoothie.

Het effect van lokale acties moet volgens haar niet onderschat worden. Een snel rekensommetje maakt duidelijk dat door het Blijbedrijf zo’n 8.000 voorbijgangers per jaar een blij moment krijgen aangereikt. Als het aan Elena ligt dan wordt dat aantal alleen maar meer. “Door een actie zal iemands leven niet ingrijpend veranderen, maar het kan een ‘klein tikje’ in een andere richting zijn”, klinkt het overeenkomstig met Julieke.

Wereldwijde blijheid

Televisie en kranten besteedden al regelmatig aandacht aan de ludieke acties van het Blijbedrijf. Maar Elena wil meer. Op grotere schaal. “Ik wil met het Blijbedrijf een grote vrolijkmakende inpakt op het land en de wereld bereiken. Ik wil onze acties heel zichtbaar maken zodat we vrolijk nieuws vormen op het journaal. Ook zou het gaaf zijn om een Engelstalige verzamelsite van het Blijbedrijf te hebben. En Blijbedrijven in bijvoorbeeld Pakistan of Canada. In Hongkong waar ik gastspreker was, zijn al een paar acties geweest en ook in Salzburg.”

De initiatiefneemster hoopt dat Nederland haar zelfbeeld ‘gaat ombuigen’. “Via de media ontstaat er toch een flink klagend beeld over de politiek en economie enzo. “Is de media of de burger verantwoordelijk voor die negatieve blik? “Beiden”, vindt Elena. Het Blijbedrijf werd in september 2006 mede daarom opgericht. Elena sloeg de consumptiecultuur gaande. “Mensen willen gelukkig zijn en men probeert dat te bereiken via de markt en consumptie. Ik dacht: hoe zou het eruit zien in een ‘blijeconomie’? Een economie waar blijheid rondstroomt. Het klinkt vaag, maar dat was het idee.”

Depressief? Naar het strand

Het bedrijf Wonder, ook van Elena’s hand, bestond al en hier ontving zij regelmatig reacties van mensen die hun talenten wilden inzetten met blije acties. “Zo kregen we een mail van iemand die een braakliggend terrein wilde inzaaien met bloemen.” De behoefte voor ondersteuning bij deze acties was een tweede reden om het Blijbedrijf op te richten. “We wilden een infrastructuur bieden voor zulke acties.”

Ten slotte speelde de persoonlijke beleving van Elena een rol in het oprichtingsverhaal. “Met enige regelmaat voel ik mezelf niet zo blij. Ik dacht dat blije acties mijzelf goed zouden doen. En dat is ook zo. “Ook vroeg ik me af wat er zou gebeuren als je op straat met een megafoon zou omroepen: “Gaat iedereen die depressief is, mee naar het strand?”

Blijbrigades kunnen zelf met actie-ideeën komen of een handleiding raadplegen voor suggesties. Elena vindt niet iedere actie even leuk. Voor haar is het belangrijk dat de aankleding er mooi uit ziet en dat er voldoende tijd is om een bijzonder moment te creëren. Ook vindt ze het lekker om fysiek in actie te zijn en dus niet alleen maar iets uit te delen. Een goed voorbeeld is de uitzwaaiactie. Treinreizigers kunnen zich hierbij inschrijven voor een uitzwaaisessie op een NS-perron.

“De studenten van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht hadden deze actie bedacht tijdens een week waarin ik gastdocent was. Aan het einde werd ook ik uitgezwaaid. Dat was heel speciaal. Ik heb dus ook die kant meegemaakt. Het mooie vind ik dat je met de actie een magische ingang krijgt tot contact zonder een gesprek. Je zegt tegen iemand dat je hem een blije dag wilt geven. Gratis en als verrassing. Het is altijd spannend hoe iemand reageert.”

Ambtenaar en patiënt

Het doet Elena persoonlijk dus goed om zomaar blijheid uit te delen. Ook vindt ze het belangrijk voor de samenleving als tegenhanger op negativiteit. Heeft ze een idee wat de motivatie is voor de naar schatting 230 deelnemers (Elena gebruikt niet het woord vrijwilliger omdat dit impliceert dat je dingen moet opofferen) van het Blijbedrijf? “We hebben hier geen onderzoek naar gedaan. Wel hoor ik van mensen dat ze ook een tegengeluid willen geven. Daarnaast zijn er mensen die altijd al zoiets als het Blijbedrijf hebben willen doen. Waarom, dat weet ik niet precies. Verder geven mensen zich op als ze in een nieuwe plaats komen wonen.”

Onder de deelnemers zitten allerlei soorten mensen. Een medewerker van het Ministerie van Justitie, maar ook een psychiatrische patiënt. Vriendelijk, hip, maf: allemaal trekjes die Elena voorbij ziet komen binnen de Blijbrigades. Tweederde deel is vrouw. De gemiddelde leeftijd ligt tussen de twintig en veertig, maar zelfs grootouders en kinderen doen mee.

“Een Blijbedrijf voor kinderen zou ook leuk zijn”, zegt Elena dromerig. Haar bruine kijkers dwalen af. Even lijkt ze ver weg. “Aan dromen en ideeën geen gebrek”, aldus de creatieve oprichtster. Tijdens het gesprek praat ze vrij langzaam. Soms kijkt ze even uitdrukkingsloos. Iets dat ze zelf benoemt. Elena was bereid tot dit gesprek, maar vertelde erbij dat ze overspannen is. Afgelopen week heeft ze dit tijdens haar vakantie vastgesteld.

Binnen de organisatie van Elena’s bedrijf rommelt het al een jaar. Sinds zij na problemen rondom geld de zakelijk leider gedag zei. “Na zijn vertrek deed ik die taak erbij. Dat was niet mijn keus en zeker niet mijn talent. Ik werkte zes dagen per week. Op zaterdag en zondag ook drie uur per dag. En twee avonden. Ik dacht: hoe moet het af?”

Offers

Een nieuwe zakelijke leider staat hoog op het verlanglijstje. Ondertussen gaat het werk gewoon door. “Op dit moment maak ik wel afspraken, maar ik forceer niet meer.” Het liefste gaat Elena weer ideeën verzinnen. En de verschillende bedrijfsonderdelen van Wonder laten uitgroeien. Dat blijft lastig door het beperkte budget.

Samen met een medepresentator is ze bezig met een voorstel voor de IKON. “We willen samen met jongeren het wereldprobleem aanpakken. Met blije acties. Denk bijvoorbeeld aan een aandeelhoudersvergadering waar we met honderd jongeren naartoe gaan. En waar ze voorstellen met humor indienen om het bedrijf te veranderen.”

Elena blijft ondanks alles dus gedreven om de wereld te verbeteren. Maar voorlopig stelt zij zichzelf vooral de vraag: “Hoe moet ik omgaan met wat is opgezet zonder offers te brengen die ik niet trek?”

Ga voor meer informatie over het Blijbedrijf naar www.blijbedrijf.nl

Wil je meer weten over Elena’s bedrijf Wonder? Ga dan naar www.wonder.nl

Heb je interesse in andere positieve initiatieven? Kijk dan eens op de site van:

– Positief Offensief (http://positiefoffensief.blogspot.com)

– Nederland Positief (www.nederlandpositief.nl)

– Zinfo (www.zinfo.nl)