Hoogwaardige retail rond de rode loper

Amsterdam staat wereldwijd bekend om zijn liberale beleid ten aanzien van seks en drugs. Alles mag en alles kan. Op iedere hoek is een coffeeshop en in het centrum zijn prostituees in grote getallen aanwezig. Hoe lang dit beeld de straten van Amsterdam nog zal sieren is de vraag.

De gemeente Amsterdam heeft aangekondigd een groot deel van de binnenstad rigoureus te willen veranderen. Coffeeshops, louche horeca en raamprostitutie moeten wijken voor winkels, galeries en ‘hoogwaardige’ horeca. Damrak, Rokin en de wallen moeten een bijzonder en aantrekkelijk entreegebied worden.

In december 2007 presenteerde de gemeente het plan 1012, vernoemd naar het betreffende postcodegebied. Hieronder valt de Middeleeuwse kern van Amsterdam. Niet alleen de wallen, maar heel postcodegebied 1012 gaat op de schop. Onder 1012 valt van oost naar west het gebied tussen de Singel en de Gelderse Kade en van noord naar zuid het gebied tussen de Prins Hendrikkade en het Muntplein.

Het Red Light District is wereldberoemd en de toeristische trekpleister van Amsterdam. Behalve een trekpleister voor toeristen is het ook een trekpleister voor criminaliteit. Vrouwenhandel, drugscriminaliteit en witwaspraktijken zijn aan de orde van de dag. De gemeente wil deze criminaliteit en overlast aanpakken en van de middeleeuwse buurt weer een gebied maken waar het ‘goed toeven’ is.

In 143 panden werken nu 451 raamprostituees. De gemeente wil dit aantal drastisch verminderen. Hoerenlopers kunnen binnenkort niet meer terecht in de Korsjespoortsteeg, Singel, Spuistraat en rondom het Oudekerksplein. In de omgeving van de Oudezijds Achterburgwal wordt het aantal ramen verminderd. Dit wordt bereikt door het (laten) kopen van de panden, eventueel gevolgd door een wijziging van de bestemming.

Het oudste beroep ter wereld moet wijken voor de Oude Kerk. Het is het oudste nog bestaande gebouw van Amsterdam, meer als 700 jaar oud, en inmiddels een Europees monument. In de kerk bevind zich onder andere het graf van Saskia van Uylenburgh, de eerste echtgenote van Rembrandt. De nauwe straatjes rondom de kerk heen zitten nu nog bomvol raamprostituees. Als het aan de gemeente ligt verdwijnen deze allemaal uit het OudeKerksplein, zodat ook de grimmige sfeer daar verdwijnt.

In november 2006 startte de gemeente met haar nieuwe beleid. In totaal 33 exploitatievergunningen van seksbedrijven werden geweigerd en/of ingetrokken op basis van de wet Bibob. Die wet geeft de gemeente de macht om bedrijven te sluiten als het vermoeden van banden met de onderwereld bestaat. In september 2007 verkocht seksbaas Charles Geerts achttien van zijn panden aan de gemeente. Dit nadat deze meerdere vergunningen van de vastgoedmagnaat had ingetrokken. In leeg gekomen panden wil de gemeente onder andere showrooms, ateliers, werkplaatsen, en hoogwaardige horeca vestigen. Red Light Fashion is het eerste gerealiseerde initiatief dat binnen deze ambities past. In de panden zijn veertien modeontwerpers en twee fotografen gevestigd. Die hebben de ruimtes voor een jaar in bruikleen gekregen als etalage, atelier en woonruimte.

De sanering van de wallen gaat in hoog tempo door. Sekspaleis Yab Yum is gesloten en sluiting dreigt voor het wereldberoemde sekstheater Casa Rosso en de Bananenbar. De gemeente wil de vergunningen intrekken omdat zij denkt dat crimineel geld in omloop is in de bedrijven, mede omdat Charles Geerts een deel van het concern zou hebben gefinancierd. Ondernemers van het 1012-gebied verzetten zich tegen de plannen. Ongeveer 45 bedrijven hebben zich aangesloten bij Platform 1012, waaronder coffeeshops en raamexploitanten, maar ook souvenirwinkels en supermarktjes. De ondernemers vinden het goed dat gedwongen prostitutie en witwassen worden aangepakt, maar willen niet dat het aantal ramen verminderd. De bijzondere identiteit van de wallen moet volgens het platform intact blijven.

Te veel zwervers en junks op straat zijn volgens de gemeente niet goed voor het straatbeeld. “Het Wallengebied kent ongeveer duizend drugsverslaafden (700 ‘reguliere’ drugsverslaafden en 310 verslaafden gerelateerd aan prostitutie).” Deze drugsverslaafden stelen volgens de voormalig hoofdcommissaris van politie J. Kuiper op jaarbasis voor “84 miljoen euro om aan hun dope te komen. Daarvoor plegen zij 100 misdrijven per persoon per maand. De verslaafden vormen een markt voor drugsdealers.”

Om de aantrekkingkracht die de rosse buurt heeft op de straatschoffies te verminderen mogen er voorlopig geen nieuwe opvanghuizen voor daklozen komen in het 1012-gebied.

Wie nu het Damrak betreedt ziet flitsende borden, felle lampen en veel zwerfvuil. De gemeente wil de monumentale panden die de straat rijk is in ere herstellen. In plaats van gokhallen en toeristische shops wil zij ‘hoogwaardige retail’ rond de rode loper van Amsterdam. Op de bovenverdiepingen moeten winkels of woningen komen. Een groot deel van deze verdiepingen staat leeg, ondanks de enorme woningnood in Amsterdam.

Aan het Damrak wordt het aantal ligplaatsen voor rondvaartboten verminderd. De grote hotels Krasnapolsky en Victoria worden uitgebreid en parkeergarages komen ondergronds. Naast projectontwikkelaars, beleggers en vastgoedeigenaren worden ook C&A en de Beurs van Berlage betrokken bij de ontwikkelingen.

Aan het einde van de Warmoesstraat moeten meer winkels en creatieve bedrijven komen. Al deze plannen moeten klaar zijn als de Noord-Zuidlijn – de ondergrondse metrolijn – gereed is. 1012 heeft als alles goed gaat een nieuw jasje in 2012.