Dossier Mediaframing: interview met Raja Felgata

Criminaliteit? Een Marokkanenprobleem? Nog steeds worden Marokkanen op problematische wijze in de media gerepresenteerd. En ze zijn het zat, merkt Joep Temminck in een reeks gesprekken met mensen uit de gemeenschap zelf. Deze week sprak hij met Raja Felgata die het als media-ondernemer en oprichter van De Community Top 100 (voorheen de Kleurrijke Top 100) maakte het tot haar missie om hier op een constructieve manier verandering in te brengen.

Als het in de media over Marokkaanse Nederlanders gaat, dan gaat het vaak over criminaliteit, overlast gevende jongeren en andere negativiteit, ziet Raja Felgata. Zij verzet zich hier al jaren tegen. Felgata is sinds het begin van het millennium werkzaam in de media en was zich altijd al bewust van het gebrek aan diversiteit in de journalistiek. Ze herkende zichzelf niet in de overwegend witte gezichten die ze voorbij zag komen. Dit vormde voor haar een belangrijke reden om het ‘AT5 Nieuws’ en later ‘Goedemorgen Nederland’ te willen presenteren. Als vrouw die zelf uit de Marokkaanse gemeenschap komt, heeft Felgata een groot netwerk binnen deze gemeenschap. Haar doel: de verhalen van binnenuit vertellen, op een andere manier dan haar collega’s dit deden.

Felgata benadrukt dat zij haar kop absoluut niet in het zand wil steken. “Ik ben me meer dan bewust van de uitdagingen die er zijn, wat betreft jeugdwerkloosheid, schooluitval en huiselijk geweld. Dit zie ik echter niet als problemen van enkel de Marokkaanse Nederlander. Dit wordt vaak wel zo in de media gepresenteerd door redacteuren en journalisten die zich vaak laten leiden door eigen vooroordelen en geen inzicht hebben in de sociaal-maatschappelijke context van een gemeenschap.”

Treitergedrag

In een eerder artikel van Felgata in opinieblad JOOP dat ze samen met psychotraumatherapeute Fati Benkaddour schreef, ging ze al in op de psychische schade die hiermee gepaard gaat. Felgata omschrijft het als treitergedrag op hoog niveau: “Jongeren lezen dingen terug over zichzelf en hangen daar hun eigenwaarde aan op. Als Marokkaanse jongere in Nederland krijg je dagelijks te maken met vooroordelen voordat je nog maar iets hebt gezegd of gedaan; in de media, op de arbeidsmarkt en in het persoonlijk contact. Dit doet wat met mensen, op persoonlijk niveau, maar ook met de hele community. Door de negatieve context die aan de Marokkaanse gemeenschap wordt toegedeeld in de media, zie ik jongeren in zichzelf keren, en sommigen zelfs kunnen radicaliseren omdat zij het gevoel krijgen dat de samenleving toch niet op hen zit te wachten. Dit zijn golfreacties. Het is namelijk een feit dat pestgedrag in de jeugd ook invloed heeft op een persoon in zijn adolescentie.”

Een ander voorbeeld van problematische representatie noemt Felgata het boek Mocro Maffia, geschreven door twee witte journalisten die de term ‘mocro’ – een term ooit door Ali B’s ‘Leipe Mocro Flavour’ op een leuke manier geïntroduceerd aan het Nederlandse volk – onlosmakelijk hebben verbonden met moord, criminaliteit en duisternis. Na het boek verscheen er een populaire fictieserie met dezelfde titel: “Op het moment dat Mocro Maffia 1 werd gedraaid, waren er nog steeds vergismoorden en liepen de daders hiervan vrij rond. Toen Mocro Maffia 2 werd opgenomen, liepen de rechtszaken nog en rouwden familieleden nog om de gruwelijke moorden. Dit terwijl er over de rug van dit leed geld werd verdiend voor entertainment doeleinden. Ik begrijp dat de serie populair is bij veel jonge Marokkaanse Nederlanders en ben dan ook trots op de acteurs erachter die gewoon hun werk doen en als rolmodellen dienen voor veel jonge Marokkaanse Nederlanders. Daarentegen vind ik het niet erg wijs dat deze serie, in een tijd waar mensen als Baudet en Wilders nog steeds een groot platform hebben, de stereotyperingen bevestigt. En waarbij een community wordt gebruikt en misbruikt als entertainment. Marokkanen hebben het via verschillende rechtste media al lastig genoeg. Vooroordelenbevestigende series zijn koren op de molen van Marokkanen hatende politici en journalisten. Dit is een maatschappelijke bewustwording die er helaas nog niet is.”

Rolmodellen

Tegenwoordig is Felgata niet zo nadrukkelijk meer aanwezig in de journalistiek, maar zet zij zich als media-ondernemer in voor een meer constructieve manier van problemen benaderen in de media. Zo organiseert ze sinds 2010 elk jaar de Community Top 100 om diverse rolmodellen te laten zien en vertelt ze met #CommunityStories de verhalen die niet verteld worden door mainstreammedia. Ze is trots op het feit dat er veel mooie dingen gebeuren in de Marokkaanse gemeenschap: “Vorig jaar vierden we dat er vijftig jaar Marokkanen in Nederland zijn. De focus werd hierin gelegd op alles wat de Marokkaanse gemeenschap Nederland wel heeft gebracht, zowel sociaal-maatschappelijk, politiek, ondernemend als cultureel. Nu mensen van kleur in grote steden in Nederland inmiddels tot de meerderheid beginnen te behoren, zijn diversiteit en inclusie een realiteit in veel grote en middelgrote steden in Nederland. En ik kan me voorstellen dat het voor sommige mensen een lastige tendens om te accepteren, maar het is onontkoombaar.”

Felgata kiest bewust voor een positieve en ook constructieve benadering, daar waar ze vindt dat de media vaak een bevolkingsgroep aanvalt en zo voor meer polarisatie zorgt. “Ik heb het idee dat onder het mom van vrijheid van meningsuiting veel journalisten klakkeloos kunnen schrijven wat ze willen over deze groep. Vrijheid van meningsuiting is een groot goed waar veel journalisten dankbaar gebruik, of misbruik, van maken. Het valt mij op dat wanneer er assertieve Marokkaanse Nederlanders opstaan die het opnemen voor hun rechten ze altijd neergesabeld worden in het debat en in de online discours van Twitter en Facebook. De term white privilege heeft de afgelopen tijd voor veel mensen meer context gekregen en is hierin ook van toepassing. Mondige Marokkanen, daar zit Nederland niet op te wachten als je de media moet geloven. Maar we zijn Nederlanders en hebben net zoveel recht op artikel 7 als de rest van het land. Je moet als redacteur van kleur harder werker om jezelf te bewijzen als neutraal en objectief. Maar dit geldt niet alleen voor redacties, maar in alle sectoren. Het anders zijn heeft veel mensen van kleur sterker gemaakt.”

Tegengeluid

Felgata zou graag zien dat er vanuit de media meer wordt verbonden en constructief wordt gekeken naar oplossingen door bijvoorbeeld meer in gesprek te gaan met de lijdende voorwerpen: “Tijdens de coronacrisis zie je 17 miljoen mensen samenwerken om er samen sterker uit te komen. Dit zou ook moeten kunnen met een gemeenschap die hier al vijftig jaar leeft en echt een onderdeel uitmaakt van de maatschappij, velen van hen op een succesvolle manier. De Marokkaanse gemeenschap kan haar problemen niet oplossen zonder de hulp van andere Nederlanders.”

Felgata geeft aan dat haar mening vaak niet als populair wordt gezien. Als vrouw van kleur met een islamitische achtergrond en een duidelijke mening heeft ze geleerd te incasseren. Zowel vanuit de witte als de Islamitische gemeenschap. Hoewel ze hier niet altijd vrienden mee gemaakt heeft, is het bereiken van haar uiteindelijke doel – een inclusieve samenleving en medialandschap – belangrijker voor Raja dan door iedereen geliefd te worden. “De laatste jaren is te zien dat een tegengeluid laten horen, vruchten kan afwerpen. Er staat momenteel een generatie Nederlanders op die niet meer bang is zich te uiten en die groep wordt steeds groter. Ik merk dat dit lastig te accepteren is voor witte Nederlanders die moeten omgaan met een kritische groep. Men wordt voor de verandering eens gespiegeld en dat vindt men moeilijk om te incasseren. En incasseren, dat hebben wij mensen met een andere culturele achtergrond de afgelopen vijftig jaar wel geleerd.”

Babystapjes

Ondanks dat Felgata kritisch is, is ze zeker niet cynisch. “Ik heb mijn hoop gevestigd op de nieuwe generatie die straks de dienst zal uitmaken in de media en arbeidsmarkt. Het klinkt misschien als een utopie, maar we maken babystapjes en uiteindelijk komen we er wel als samenleving. Je ziet naast onze platforms FATIMA en De Community Top 100, ook andere initiatieven die eigen content maken en verhalen ophalen. Denk aan Fufu & Dadels, Lilith, One World, Include Now. En hebben we er straks misschien wel een nieuwe omroep bij; ZWART. We zijn onderdeel van een nieuwe generatie makers en er is een shift gaande in de samenleving, een shift in perceptie. Het voelt goed en sterk om hier onderdeel van te zijn.”