Opgegroeid bij het Braziliaanse Ajax, volwassen geworden bij Feyenoord

André Bahia is een Braziliaanse voetballer die zeven jaar in Nederland heeft gevoetbald bij Feyenoord. Aanpassen in "het mooie en gestructureerde Nederland", was voor hem en zijn familie geen enkel probleem. Maar weer terug in Brazilië is het leven als profvoetballer anders. “Je hebt hier bijna nooit een vrije dag”, aldus Bahia. 

Het uitzicht op een toekomst in het profvoetbal begon voor de 29-jarige voetballer zo'n twintig jaar geleden. Bahia, die altijd als linksbuiten speelde mocht vanaf dat moment zijn kunsten vertonen in de verdediging bij Flamengo, één van de grootste Braziliaanse clubs. "Bij iedere club heb je altijd meer spelers die aanvaller willen worden dan spelers die verdediger willen worden, maar in Brazilië is dat extreem", legt Bahia zijn positiewisseling uit. "Toen ik door Flamengo werd gevraagd om te laten zien wat ik kon, viel ik op door mijn snelheid. Dit is een belangrijk wapen voor een aanvaller, maar toch moest ik plaats maken voor andere spelers.”

Het bleek een goede keuze te zijn geweest om in de verdediging plaats te nemen. Bahia kwam tot een debuut in het eerste elftal van de Braziliaanse club en speelde er ruim tachtig duels. Volgens Bahia is de club waar hij groot werd te vergelijken met Ajax, beiden hebben het grootste aantal aanhangers in eigen land. "Vrijwel alle spelers heffen zichzelf boven de andere mensen, dat is in Nederland niet minder dan hier, maar bij Flamengo en Ajax is dat net een tikkie erger."

Wat in Nederland Ajax – Feyenoord is, is in Brazilië Flamengo – Vasco da Gama. Dit duel heet de Clássico dos Milhões (klassieker van de miljoenen, red.), verwijzend naar de hoeveelheden supporters bij beide clubs. "Het gaat er daar soms echt hard aan toe, er zijn rond die wedstrijden veel rellen. Je kan het vergelijken met Ajax – Feyenoord, maar dan nog iets groter en erger."

Van het 'Ajax van Brazilië' vertrok Bahia in 2004 naar Feyenoord. Een nieuw land, andere cultuur en ook andere voetbalideeën. "Voor veel Brazilianen is deze stap erg wennen. De meesten willen niet veranderen en meegaan in de nieuwe cultuur. Zo komen Brazilianen vaak te laat en houden ze zich niet zo strikt aan tijden. Als wij om negen uur moeten trainen, dan staan we pas half tien op het veld. In Nederland is dat anders, daar geldt 'tijd is tijd'."

Ook de beleving is anders bij de Nederlandse clubs. "In Brazilië is iedereen enorm emotioneel", legt Bahia uit. "Als er een paar keer niet is gewonnen, dan staat de trainer meteen op straat. Iedereen op de club baalt van de resultaten, van de coach tot de schoonmakers. Bij de meeste clubs in Nederland is het zo dat bij vier nederlagen op rij niet per se de coach weg moet, er wordt eerst gekeken naar een andere tactiek en desnoods mogen ze blijven tot het einde van het seizoen.”

Het verschil in beleving verklaart Bahia aan de druk die bij een mindere periode op een club staat. “De druk is hier in Brazilië wat groter. Ook van supporters, ze blijven je hier niet oneindig steunen, zelfs de Nederlandse sterspeler Clarence Seedorf niet. Als hij drie wedstrijden wat minder speelt, wordt hij meteen uitgefloten. De fans vergeten dan blijkbaar hoe belangrijk hij daarvoor voor de club is geweest. Alleen zijn naam was al goed voor de club, laat staan de prestaties die hij levert."

Niet alleen de druk van supporters is anders, ook de werkdruk is niet te vergelijken. Zo spelen clubs in Brazilië per seizoen zo'n zestig wedstrijden. Elke zondag en woensdag hebben de eredivisieteams een wedstrijd. “Je hebt door die wedstrijden niet veel tijd voor je gezin. Het is daarom zo dat we over het algemeen met familie zijn als we dan eindelijk een dag vrij hebben”, legt Bahia uit. “Als je uitwedstrijden hebt moet je regelmatig een dag van tevoren vliegen. Bij thuiswedstrijden hebben we wat meer tijd. Mijn zoon heeft dan altijd nog wel de energie om te gaan voetballen, maar vaak ben ik dan nog kapot van de wedstrijd."

'Vrienden en familie zijn belangrijk'

De voetballer hecht grote waarde aan zijn gezin en zijn vrienden. “Familie en vrienden zijn enorm belangrijk, dat heb ik gemerkt toen ik in Nederland was. Het waren niet de bergen, stranden of temperaturen die ik zo heb gemist. Hoewel, ik speel liever met 35 graden dan in de sneeuw, haha. Maar je familie en je vrienden kunnen je steunen, zeker als je het moeilijk hebt. Als je je familie en vrienden achterlaat is het voornamelijk in het begin wel moeilijk, dan mis je ze extra.”

Bahia had in de tijd dat hij in Nederland was een voordeel die vele andere voetballers volgens hem niet hebben. “Ik heb een vrouw die altijd met mij mee gaat en overal mee naartoe zou gaan waar ik ook terecht kan komen. In tegenstelling tot de meeste voetbalvrouwen, hoor je haar niet snel klagen. De meesten klagen echt over alles. Zij komt uit het warme Brazilië, maar je hoort haar niet over het weer in Nederland klagen hoor. Ze is heel flexibel, gelukkig."

In Nederland heeft zijn vrouw nooit een vaste baan gehad, dat kwam niet doordat ze in een vreemd land was. “We kregen zes jaar geleden een zoon, dus zij zat altijd thuis bij hem. Hij had er absoluut geen moeite om in Nederland te verblijven, ondanks dat hij een Braziliaan is.” Bahia voetbalde in de periode rond de geboorte van zijn zoon in Nederland, maar toch werd zijn zoon geen Nederlander. “We waren in Brazilië, want er was voor een langere periode even geen voetbal. Toen is mijn vrouw daar van hem bevallen. Hij is dus een geboren Braziliaan, maar opgegroeid in Nederland.”

Voor zijn zoon, maar ook voor hemzelf gaat het gezin in de vakantie regelmatig terug naar Nederland om vakantie te vieren. “Mijn zoon miste Nederland al snel toen we in Brazilië waren. Het is ook gewoon een mooi land, alles is er netjes en gestructureerd. De huizen zien er strak uit, er hangen geen kabels boven de weg, er ligt geen vuilnis op elke hoek van de straat. Ook het verkeer is hier goed geregeld, zo zou het in Brazilië eigenlijk ook moeten zijn.”