Het belang van gemeentelijk bomenbeleid

Bomen zijn van levensbelang in een stedelijke omgeving. Niet voor niets worden bomen ook wel de longen van de stad genoemd. Nederlandse gemeenten voeren eigen bomenbeleid, zo ook de gemeente Tiel. Maar aan dat beleid zitten nog een hoop haken en ogen.

Een boom is meer dan een sierelement. Meer groen in de omgeving zorgt voor een rustgevende sfeer. Deze rustgevende sfeer heeft op haar beurt weer een positief effect op de gemoedstoestand van de mens. Uit onderzoek is zelfs gebleken dat in een groenere omgeving minder criminaliteit voorkomt, zo is op de website van de Bomenstichting te lezen. Naast een architectonische functie hebben bomen dus ook een psychologische werking. Hierom worden er spirituele wandeltochten in bijvoorbeeld de Limburgse bossen georganiseerd. Daarnaast zijn bomen van belang voor de zuurstofproductie op aarde en dragen zij bij aan de afbraak van CO2 uit de lucht.

Tijdens de laatste verkiezingen voor het Europees Parlement was de milieuproblematiek een belangrijk thema. In ons land maken verschillende partijen zich sterk voor het milieu. Was vroeger GroenLinks de partij die de natuur op de eerste plaats zette, nu lijken steeds meer partijen de importantie van het milieu op waarde te schatten. Naast politieke partijen zijn er ook verschillende organisaties die grote waarde hechten aan bomen, waaronder de Bomenstichting. Door het informeren  en het organiseren van acties, draagt de stichting een steentje bij aan de bewustwording van burgers. Zo vindt sinds 2008 in samenwerking met de stichting in zestien gemeenten een bomenverkiezing plaats.

Bomen in de gemeente

In een stedelijke omgeving kunnen bomen gezien worden als de longen van de stad. Omdat er door veel nieuwbouwprojecten steeds meer groen verdwijnt en er dus minder zuurstof wordt geproduceerd, zijn bomen van groot belang. Daarnaast levert een huis in een stenige omgeving bij verkoop tien procent minder op dan in een groene omgeving. Een gemeente zou er dus goed aan doen om aandacht aan bomen te besteden. Bomen zorgen voor een verbetering van de atmosfeer, verminderen criminaliteit en geven ons zuurstof. Het lijkt zo klaar als een klontje. Toch is het bomenbeleid in een gemeente niet zo simpel te stellen.

Eén van de plaatsen waar veel aandacht aan bomen wordt besteed, is de gemeente Tiel. Ad Maassen is sinds vier jaar raadslid voor de PvdA Tiel en is belast met de portefeuille Ruimte. Hieronder valt ook het groen- en bomenbeleid waar hij zich het laatste jaar mee bezig heeft gehouden. Maassen is blij dat de gemeente Tiel open staat voor een goed bomenbeleid en toont onmiddellijk een boekwerk waar groot ‘Bomenbeleidsplan Tiel’ bovenstaat. “Als ik dit zie, denk ik, dit kan makkelijker. Ik heb me de afgelopen week ook hard gemaakt voor een makkelijker beleid. Je hebt te maken met een beleidsplan en een bomenverordening. Hierin gaat het puur om wat je wel en wat je niet mag als burger.  Ik zie liever een beschermbeleid voor bomen.”

Zo'n beschermbeleid moet kort en krachtig uitleg geven aan de burger. Nu wordt er in een bomenverordening beschreven wat wel en niet mag. Zo mogen fruit- en naaldbomen wel worden gekapt, terwijl historische, natuurlijke en monumentale bomen bescherming genieten. Daarnaast bestaan er ook allerlei regels omtrent de omtrek van de boom. “Mensen snappen dat niet. Kijk nou naar het aantal pagina’s, het is een groot boekwerk. Dat heeft teveel mankracht en bomen gekost”, zegt Maassen.

Inwoners moeten niet alleen geïnformeerd worden over het belang van bomen,  maar ook in normale taal ingelicht worden over de schade en overlast die sommige soorten kunnen veroorzaken. “En we hoeven het wiel echt niet opnieuw uit te vinden. Voor de mensen die zich bezig houden met en geïnteresseerd zijn in de natuur, bestaat al een Groenkaart. Hierop staat exact beschreven wat de elementen van de verschillende bomen zijn.”

Een goed georganiseerd bomenbeleid geeft niet alleen meer duidelijkheid, ook kan er beter ingespeeld worden op de voor- en nadelen. “Wat dacht je van geplante bomen waarvan de stronk na zo’n twintig jaar boven het wegdek gaat groeien? Of te hoge bomen waarvan de takken af kunnen waaien? Er moet goed nagedacht worden over de plaatsing van de bomen. Bovendien is het van belang welke bomen er geplant worden. Niet ieder soort is geschikt voor de stad”, verklaart Maassen.

Nationaal niveau

Er zijn dus twee factoren waar rekening mee gehouden moet worden. Aan de ene kant zorgen bomen voor zuurstof en CO2 afbraak. Aan de andere kant kunnen ze schade aan mens en natuur aanbrengen. Maassen duidt hier, naast bovengenoemd gevaar,  op de verschillende ziektes en allergieën die bomen bij mensen teweeg kunnen brengen. In eikenbomen zitten bijvoorbeeld teken. Andere bomen zorgen voor hooikoorts; een lindeboom van honderd jaar bevat zo’n 800.000 bladeren. Deze boom kan jaarlijks 3.500 liter stof bevatten. Zonder de aanwezigheid van wind en regen zou het stof twee mm dik op de bladeren liggen.

Om werkelijk wat tegen het broeikaseffect te doen, moet het bomenbeleid op nationaal niveau bewaakt en gedirigeerd worden. Helaas gebeurt dit niet. Iedere gemeente handhaaft een eigen regelgeving. “Ik heb eens een dag research gedaan hoe het er in andere gemeenten aan toe gaat”, zegt Maassen. “Sommigen hadden hun hele plan op één A4tje. Dat gaat natuurlijk niet. Gelukkig wil PvdA Tiel wel  een zorgvuldige organisatie ten behoeve van de bomen. Daar hoef je geen GroenLinks voor te zijn.” Maassen zucht diep en refereert aan de bouw van de Betuwe Spoorlijn en de huidige verbreding van de A2 om en nabij knooppunt Deil. “Hier zijn honderden volwassen bomen gekapt, terwijl de afbraak van CO2 juist in deze gebieden zeer belangrijk is. Er wordt wel beloofd dat er nieuwe bomen geplant gaan worden, maar ik zie nog niets. Bovendien hebben nieuwe bomen pas na twintig jaar hetzelfde effect als de gekapte bomen”.

Goed bomenbeleid in de Nederlandse gemeenten zou een bijdrage kunnen leveren aan een wereldwijde vermindering van het broeikaseffect. Maar zover is het nog lang niet. Zolang iedere gemeente nog een eigen regelgeving heeft, kan er op internationaal niveau nog niet veel bereikt worden. Tot het zover is, blijft Ad Maassen zich gemotiveerd inzetten. “Ik heb eraan zitten denken om nieuwe inwoners van Tiel een waardebon aan te bieden van een tuincentrum. De gemeente hoopt volgend jaar een bomenboekje gereed te hebben die de burger moet helpen bij de keuze voor het plaatsen van bomen in hun tuin. Dat boekje beschrijft kort en bondig de voor- en  nadelen, waardoor burgers een meer verantwoorde keuze kunnen maken. Zo worden inwoners gestimuleerd bomen te planten en hoop ik uiteindelijk op meer groen.”