De geloofsdienst als culturele activiteit: De Jeruzalemkerk

Talloze kerken kleuren het Nederlands landschap. Een kerkbezoek is onderdeel van menig vakantie in het buitenland. Nederland is inmiddels sterk geseculariseerd, en dus neemt het aantal mensen dat weet wat er in een kerk gebeurt af. Wat onder het dak van het geloofshuis plaatsvindt kan echter leuk, ontspannend en verdiepend zijn. Mits je een goede dienst treft. Deze gratis culturele activiteit wordt hier voor u gerecenseerd. Iedere week komt een ander huis van geloof aan bod.

Voor hen die aarzelen verder te lezen uit angst geïndoctrineerd te worden door ‘de bron achter al het kwaad’: dit is niet de insteek van deze rubriek.

Locatie: Jeruzalemkerk (Jan Maijenstraat 14, De Baarsjes, Amsterdam)

Tijd: Zondag 10.00 uur, Hervormd Protestants

Gebouw en interieur

De Jeruzalemkerk is Amsterdamse School op zijn allerbest. Vergeet Het Schip met haar rondingen, het vierkant zegeviert. Adembenemend mooi in architectuur, het is geen gebouw dat uitnodigt. De binnenzijde van de kerk is simpel en sober, zoals je in een Protestantse kerk zou verwachten. Buiten de semi-abstracte glas in lood ramen en 100 jaar oude kroonluchters is er weinig dat je aandacht afleidt van het gesproken woord.

Sfeer en muziek

De sfeer in de kerk is allerhartelijkst, ook op een zondagmorgen. Er klinkt niet alleen veelvuldig “goedemorgen” maar zelfs als vreemdeling kun je rekenen op een geïnteresseerd praatje. Beide doen verassend genoeg wat on-Amsterdams en on-21e eeuw aan. Er klinkt veel muziek, afgewisseld door onderdelen in stramien. Er wordt gebeden: “doe wat goed is in de ogen van de Heer en het zal u goed gaan” en “laten we stil staan bij de dingen die niet goed gingen deze week”. Er wordt aangemoedigd het hart te openen. Er wordt gedacht aan hen die bemoediging kunnen gebruiken.

Muziek in deze dienst wordt verzorgd door het orgel en de Jeruzalemkerkband: gitaar, bas, klarinet en zang. Voor een nieuweling in een kerkdienst heeft de Jeruzalemkerkband in alle moderne vrolijkheid iets hilarisch, versterkt door de afwezigheid van een applaus. De teksten worden keurig aan weerszijden op de muur boven de preekstoel geprojecteerd, bij de door het orgel begeleide nummers zelfs inclusief noten. Ook zonder noten, maar geleid door het orgel en de band én de ruim gevulde kerk, is het makkelijk mee komen. Als je je over je angst om vals te zingen heen zet, ervaar je de kracht en heerlijkheid van samen zingen. De tekst bevat veelal abstracte regels gewijd aan God, maar hoeft uitgesproken niet de dienst uit te maken.

Preek en eindoordeel

Er wordt gelezen uit het Oude Testament (Jesaja) en het Nieuwe Testament (het Lukas evangelie). Het overkoepelende thema is God die de mens draagt. Abstract, en ver weg, maar middels theologische uitweiding toch ‘bruikbaar’ en relevant. Tegenwoordig vertrouwt de mens op het werk, op status, geld of gezondheid. Het idee heerst dat je zelf schuldig bent aan een niet volledig succesvol leven in een tijd waarin kansen eindeloos zijn. Het alternatief is op God vertrouwen, zodat God je draagt. Dragen heeft in het Hebreeuws drie betekenissen: het dragen van een last, het koesteren (het dragen van een kind), het steunen (het dragen van andermans lasten). Het Lukas evangelie vertelt over hoe een man, beroofd, ontkleed en mishandeld langs de kant van de weg wordt achtergelaten. De priester en de Leviet lopen er met een grote boog om heen maar de (barmhartige) Samaritaan stopt, en helpt (draagt) de man. Ondanks de etnische verschillen tussen hemzelf en de man. Een unieke situatie maar exemplarisch voor de mogelijkheden.

Je hoeft het niet bij God te zoeken om geïnspireerd te worden door deze preek. De dominee gebruikt eeuwenoude teksten om inzichtelijk te maken hoe mensen in elkaar steken. Bang voor het onbekende, zijn we, evenals gedreven door maatschappelijke normen. God dient als construct om de mens af te leiden van een lastige tijdsgeest (de noodzaak van succesvol bestaan) en het slechte (niets doen wanneer iemand je nodig heeft). Vertrouwen hoeft niet op God, maar kan ook op jezelf, en daarmee wordt de kerkganger met nieuwe energie de komende week in gezonden.