Het nut van de professionele fotograaf belicht

Fotograferen, dat kan iedereen. Foam en het Nederlands Fotomuseum organiseren dit jaar weer de Fotoweek, een week waarin fotografie als ambacht centraal staat. De vraag is of zo’n initiatief niet overbodig is. Dagelijks worden levens vastgelegd in pixels. Met Twitter, Facebook en andere social media zijn de foto’s makkelijker te delen dan ooit. Professionele fotografen zijn niet meer nodig. Of toch wel?

 Wat maakt een professionele foto anders dan die van een amateur? Wellicht is het de moeite die je ervoor over moet hebben. Weer en wind moet je doorstaan. Uren moet je wachten. Teleurstellingen over slechte foto’s moet je slikken. En dat alles voor dat ene perfecte beeld. Wilfried de Jong heeft er ervaring mee. “Er werd mij gevraagd een verhaal te vertellen bij een foto die mij veel geluk bracht,” vertelt De Jong naar aanleiding van het thema van dit jaar, ‘Kijk! Mijn geluk’, op de persconferentie van de Fotoweek 2014.

Op het scherm boven hem verschijnt de cover van zijn boek: de achterkant van een naakte Wilfried de Jong die met een wiel in zijn hand op een landweggetje in een grijze omgeving staat. De Jong leest de zaal voor over zijn hekel aan kou, over het eindeloos aannemen van een nieuwe pose met een wiel in je hand en over de boer in de tractor die aan komt rijden op het moment dat De Jong ongekleed naar de grond kijkt. Hij poseert net zo lang tot de fotograaf een seintje geeft. Maar dat seintje komt er niet. Zowel de fotograaf als De Jong zoekt de grenzen op om een mooie foto te kunnen maken.

Ook Ilvy Njiokiktjien weet hoe lang het kan duren om de perfecte foto te krijgen. Zij was afgelopen jaar de Fotograaf des Vaderlands, het gezicht van de Fotoweek. Njiokiktjien probeert in haar foto’s de werkelijkheid vast te leggen, zo ook in de fotoserie die ze voor de Fotoweek in 2013 maakte. Haar doel was 100 Nederlandse verjaardagen vast te leggen. Ze is een eind op weg, maar nog lang niet klaar. “Ik moet er nog 30.”

Voor haar opvolger heeft ze een advies: “Ga serieus om met alle media-aandacht en belicht fotografie van de positieve kant. Je moet goed uitleggen dat het een vak is.”

Ondanks dat de zaal niet compleet gevuld is, klinkt er een groot applaus als de opvolger van Njiokiktjien de zaal in loopt. Zijn zorgvuldig uitgekozen rode bretels en het rode strikje laten zien dat hij zijn rol serieus neemt. Het Elvis-haar en de bril maken de look van de nieuwe Fotograaf des Vaderlands af. “Mijn eerste gedachte toen ik werd gevraagd was een beeld van het Polygoon Journaal met een mannetje met strikje die gaat uitleggen wat fotografie is”, verklaart Koen Hauser over zijn nieuwe rol .

Normaal gesproken creëert Hauser in zijn werk een beeld dat anders is dan de werkelijkheid. “Ik maak mijn eigen wereld met fotografie, maar ik vind het fijn om te merken dat ik mensen kan inspireren.”

In het kader van het thema dit jaar neemt Hauser bestaande foto’s, het liefst uit privé-archieven en bewerkt deze. Hij roept het publiek op om vooral foto’s op te sturen. Vervolgens bewerkt hij de foto tot het hem aanspreekt. “Ik haal de context van de foto weg en kijk of er een essentie van geluk overblijft. Eigenlijk werk ik een beetje hetzelfde als in de schilderkunst.” Naast het inspireren van mensen, heeft Hauser als doel het op gang brengen van een gesprek. Voor hem gaat het om de kern van de foto. “Ik hoop dat mensen geen antwoorden, maar vragen krijgen door mijn foto’s.”

Van 12 tot 21 september willen Foam en het Nederlands Fotomuseum mensen doen beseffen dat fotografie iets bijzonders is. Of zoals Ruud Visscher, bestuursvoorzitter van Stichting Fotoweek, zegt: “Fotografie is overal, we zijn er permanent mee bezig. Met de Fotoweek willen we de bijzonderheid van fotografie laten zien. Het is een ambacht. Daarom hebben we twee jaar geleden bedacht een feestje voor fotografie te maken. Een schijnwerper erop en een strikje erom.”