Lenen bij de IB-Groep, te gemakkelijk?

Hoewel de overheid en ouders meebetalen en veel studenten werken naast hun studie, lenen studenten steeds meer en steeds vaker. Is studeren daadwerkelijk zo duur of leven studenten boven hun stand?

Studeren is niet goedkoop. Het collegegeld ligt rond de 1500 euro per jaar en daar komen ook nog de kosten van boeken, huur en levensonderhoud bij. De basisbeurs waar elke student de eerste vier jaar van zijn of haar studie recht op heeft, dekt slechts een deel van deze kosten. Studenten die op kamers wonen, krijgen minimaal 266 euro per maand, voor thuiswonende studenten is het minimum 95 euro. De overheid gaat er dan ook vanuit dat ouders een bijdrage leveren aan de studie van hun kind. Alleen als ouders niet in staat zijn om hun kind financieel te ondersteunen, komt de student in aanmerking voor een aanvullende beurs van rond de tweehonderd euro per maand. Het exacte bedrag is afhankelijk van het inkomen van de ouders en de woonsituatie van de student. Maar als een student zijn of haar hele studie zelf moet betalen, is het al met al nog steeds geen vetpot. 

Om te voorkomen dat geld een belemmering vormt om te gaan studeren, heeft de IB-Groep het leenstelsel ingevoerd. Studenten mogen zeven jaar een maximaal bedrag van 930 euro lenen per maand. De rente over dit bedrag is relatief laag, namelijk 2,39 procent op jaarbasis. Bij een normale bank is de rente een stuk hoger. Bij de ING betreft de rente voor studenten bijvoorbeeld al 9,8 procent per jaar.

Na het afronden van de studie heeft de student vijftien jaar de tijd om het geleende bedrag aan de IB-Groep terug te betalen. Bovendien wordt de schuld afbetaald naar draagkracht; mensen met een laag salaris betalen dus een kleiner bedrag per maand terug dan mensen met een hoog salaris.  Als de schuld na vijftien jaar nog niet is afgelost, wordt deze kwijtgescholden. Een ideale lening dus, zo lijkt in eerste instantie.

“Een win-winsituatie”, zo noemde de net afgestudeerde Roel van Rijswijk het leensysteem van de IB-Groep. Hij is ervan overtuigd dat hij zijn schuld van zestigduizend euro met een paar jaar heeft afbetaald en anders vraagt hij gewoon kwijtschelding aan. “Als je het niet haalt, betaal je een deel terug en bedank je de overheid daarna vriendelijk, en met kleine buiging, voor bewezen diensten”, vertelde Roel aan het weekblad van de Universiteit van Tilburg (2010).

Roel is niet de enige student met een behoorlijke schuld. Studenten lenen steeds vaker bij de IB-Groep. Dit is gebleken uit een onderzoek van het NIBUD, Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (2008). Terwijl de gemiddelde studieschuld in 2006 nog net geen 11.000 euro bedroeg, was dit bedrag in 2008 opgelopen tot 12.500 euro. Uit het onderzoek bleek ook dat een groot deel van de studenten niet leent uit noodzaak. Van de studenten die meededen aan het onderzoek leende vijftig procent, omdat hun ouders te weinig financiële ondersteuning konden bieden, maar meer dan een kwart gaf aan te lenen “om relaxed te kunnen leven tijdens hun studententijd”.

Uit hetzelfde onderzoek bleek dat studenten vaak  niet op de hoogte zijn van de voorwaarden en risico’s van lenen bij de IB-Groep. In 2008 had veertig procent van de studenten die geld leenden bij de IB-Groep niet alleen geen idee hoeveel rente ze over hun lening betaalden, maar wisten ze ook niet binnen welke periode ze hun lening moesten aflossen. Een derde van de jongeren had überhaupt niet onderzocht of ze hun lening wel af zouden kunnen betalen. Toch is enig inzicht in de gevolgen van lenen wel degelijk belangrijk. In de regel moet namelijk elke schuld helemaal afbetaald worden, kwijtschelding komt slechts in een enkel geval voor.

Andrea (24) leent nu drie jaar maximaal en heeft een schuld van zo´n 30.000 euro. Van dat bedrag staat 10.000 nog keurig op de bank, voor het geval het straks financieel niet zo mee zit. Toch is er ook een groot deel opgegaan aan vakanties en verre reizen, “Ik heb niet geleend omdat het strikt noodzakelijk was”, bekent ze. Waarom leende ze dan wel? “In de eerste plaats omdat je nooit meer zo´n voordelige lening krijgt, maar ook uit laksheid. Als je het niet zelf opzegt, gaat je beurs automatisch over op een lening, dat heb ik toen zo gelaten”, vertelt Andrea.

Volgens Annemarie Koop van het NIBUD onderschatten studenten de gevolgen van een grote schuld: “Het hebben van een grote schuld is niet niks. Ook met een goede baan, heb je een schuld niet zo gemakkelijk afbetaald. Je zult de eerste paar jaar dat je werkt een groot bedrag van je salaris aan de IB-Groep af moeten dragen. ”

Zoveel onwetendheid over lenen onder studenten, doet vermoeden dat studenten niet genoeg worden voorgelicht. Volgens Annemarie van Koop is dat niet het geval. “ Alle informatie is gewoon op de site van de IB-Groep te vinden. Het is raar dat studenten niet op de hoogte zijn van de voorwaarden, soms lijkt het wel alsof ze niet willen weten wat de voorwaarden zijn”, aldus Koop. Toch is er na het onderzoek van het NIBUD een aantal nieuwe voorlichtingsmaatregelen genomen. Zo hebben studenten tegenwoordig via een link op de website van de IB-groep toegang tot de “studieleenwijzer” van het NIBUD. Hiermee kunnen ze precies uitrekenen welk bedrag ze later per maand terug moeten betalen.

Eva (25) heeft lang nagedacht of ze ging lenen, maar ging uiteindelijk toch voor de bijl. Ze heeft al een HBO-studie afgerond en is nu derdejaars studente kunstgeschiedenis. Inmiddels heeft ze een schuld van 24.000 euro. “ Het is veel geld, daar ben ik me goed bewust van, maar als ik niet leen, kan ik niet voltijd studeren. Ik verdien ook zo´n vijfhonderd euro per maand met mijn bijbaantje, maar daarmee red ik het niet. Mijn ouders hebben mijn eerste studie helemaal bekostigd, maar willen niet nog een studie betalen. Ik leef nu en wil nu graag doorsturen. Ik ga wel bewust met geld om hoor, ik maak niet alles op, maar zet een deel op mijn spaarrekening”, vertelt ze.

Voor studenten zoals Eva is het leensysteem een goede oplossing. Toch vinden veel studenten dat lenen bij de IB-Groep te gemakkelijk is. Met één druk op de knop geef je via je eigen account aan hoeveel geld je per maand wilt ontvangen. Zou lenen voor studenten dan moeilijker moeten zijn? Annemarie Koop vindt van niet. “Heel veel studenten lenen wél omdat ze financieel gezien niet anders kunnen. De groep die onbezorgd leent zonder op de hoogte te zijn van voorwaarden is de groep die zorgen wekt. Bovendien zegt het leengedrag van studenten ook iets over de manier waarop zij later met geld om zullen gaan”, vindt Annemarie.

De IB-groep lening is de voordeligste lening die je kunt krijgen, maar toch blijft het een lening. Studenten zullen niet zo snel op straat worden gezet vanwege hun studieschuld, maar het afbetalen van een flinke schuld voel je wel degelijk in je portemonnee. Nu die wereldreis maken? Dan wordt het later dokken. Het bedrag dat uiteindelijk afbetaald moet worden, kan best hoger uitpakken dan verwacht. Ook over de IB-groep lening moet rente betaald worden, ook al is het dan de meest voordelige rente die er is.