Iedereen heeft toch recht op een vader?

De Afghaanse familie Qayumzada verblijft vandaag precies negen jaar in Nederland. Sinds zes jaar wonen zij in een kleine caravan in het Asielzoekerscentrum (AZC) in Markelo. Het gezin kwam in 2007 niet in aanmerking voor de generaal pardonregeling omdat de vader het ‘1-F stempel’ heeft.

Dit betekent dat Nederland bescherming mag weigeren aan personen die worden verdacht van het schenden van mensenrechten. Abdul Wahid Qayumzada krijgt geen verblijfsvergunning en moet Nederland verlaten. Hij zat namelijk in het leger tijdens het communistische regime in Afghanistan.

Hij begon als bewaker op de grens tussen Iran en Afghanistan om drugssmokkelaars tegen te houden. Abdul Wahid: “Ik hield van mijn land en wilde graag iets bijdragen om het beter te maken. Daarom ben ik in het leger gegaan.” Nadat hij uit dienst trad ging hij voor vijf jaar naar de Sovjet-Unie om pedagogiek te studeren. Verder was hij werkzaam als onderdirecteur van het militair museum in Kabul, waar hij zijn vrouw heeft ontmoet. En hij was lid van de Communistische Partij. Abdul Wahid laat een foto zien waar hij op een pronkstuk van het museum zit. De stoel is later door de Taliban gestolen en verkocht aan Pakistan. “Ze hebben de museum geplunderd en geheel verwoest.”

Toen de mujahedin (Islamitische strijders) in 1992 Kabul binnen vielen werd Abdul Wahid gevangen gezet. Hij wist na twee jaar te ontsnappen en vluchtte met zijn gezin naar Nederland. Maar hier kreeg hij geen verblijfsvergunning. Hij lid was lid van de communistische partij en dus moest hij volgens het algemeen ambtsbericht op de hoogte zijn geweest van mensenrechten schendingen van het toenmalige regime. Abdul Wahid: “Ik hielp mensen juist altijd, ik heb niet voor niks pedagogiek gestudeerd.”

In dat algemeen ambtsbericht dat in 2000 over Afghanistan werd opgesteld door het ministerie van Buitenlandse Zaken staat dat iedereen die lid was van de veiligheidsdienst (KHAD) en iedereen de deelnam in een politieke partij van de communistische regering op de hoogte was van mensenrechtenschendingen. Zo’n ambtsbericht beschrijft de situatie in een bepaald land en de beoordeling van asielverzoeken en de besluitvorming over de terugkeer van afgewezen asielzoekers wordt hierop gebaseerd. Maar het UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, en Amnesty International hebben kritiek op dat ambtsbericht.

Volgens deze organisaties werd Afghanistan in 2000 zo gedomineerd door de Taliban, dat er geen objectief onderzoek kon worden gedaan. Toch hebben zeker 600 Afghaanse asielzoekers op basis van dat ambtsbericht het stempel 1-F gekregen. Het vreemdelingenrecht heeft, in tegenstelling tot het strafrecht, een omgekeerde bewijslast. Dat betekent dat iedereen met het 1-F stempel zelf zijn onschuld moet bewijzen. Dit is voor de meeste Afghanen onbegonnen werk.

Nu in Markelo zet Abdul Wahid zijn beste beentje voor. Hij werkt als vrijwilliger in de gehandicaptenzorg van het Rode Kruis en zingt in een Byzantijns koor. Vol trots vertelt hij dat hij ook oud-voetballer is en dat hij heeft gespeeld voor het Afghaanse nationale team. Later werd door de Taliban voetbal en alle andere vormen van sport in Afghanistan verboden.

Niet alleen Abdul Wahid, maar ook zijn gezinsleden lijden onder de 1-F stempel. Voor asielzoekerskinderen geldt dat zij na vijf jaar verblijf in Nederland in aanmerking komen voor het generaal pardon. Voor kinderen van 1-Fers geldt dit niet. Zij moeten minimaal tien jaar in Nederland verblijven om aanspraak te maken op een verblijfstitel. Staatssecretaris Albayrak wilde voorkomen dat anders de vaders via het recht op gezinsleven alsnog een legale status zouden kunnen bemachtigen.

Abdul Wahid had van de Dienst Terugkeer en Vertrek ( DT&V) te horen gekregen dat hij per 17 december geen gebruik meer mag maken van de voorzieningen van het AZC. Hij moest afscheid nemen van zijn gezin. Toen die datum naderde namen bij hem de emotionele spanningen toe. Abdul Wahid kreeg last van hartkloppingen. Zijn kinderen konden de slaap niet meer vatten bij de gedachte hun vader kwijt te raken.

Op 16 december stond zijn koffer klaar. Het gezin was op het ergste voorbereid toen Abdul Wahid van DT&V mondeling te horen kreeg dat de uitzetting van het AZC was uitgesteld. De voornaamste reden was zijn fysieke gesteldheid; de hartkloppingen. Abdul Wahid verwacht dat de uitzetting nu in januari zal plaatsvinden. Zijn oudste dochter Sadaf (17) weet niet wat ze zonder haar vader moet; “Iedereen heeft toch recht op een vader waarom willen ze mijn vader afpakken?”

Sadafs moeder Diba (42) en haar broers en zussen Susan (16), Arya (11) en Mina (3) hebben op 10 december een brief gekregen waar in staat dat ook hun asielaanvraag is afgewezen. De brief luidt: “Het besluit bestaat om de aanvraag van betrokkene tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd in de zin van artikel 28 van de vreemdelingenwet af te wijzen op grond van artikel 31, eerste lid, van de vreemdelingenwet, juncto artikel 31, tweede lid, aanhef en onder k, van de vreemdelingenwet”

Verder staat geschreven: “Ingevolge artikel 31, tweede lid, aanhef en onder k, van de vreemdelingenwet wordt een aanvraag afgewezen indien de vreemdeling een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid.” Diba wijst verbaast op de zin dat zij en haar kinderen een gevaar vormen voor de openbare orde en veiligheid. “Dit is toch onrechtvaardig”, vraagt Sadaf geëmotioneerd. “Zijn wij een gevaar voor Nederland? Wat moet ik in Afghanistan? Ik ken de cultuur niet eens. Ik woon meer dan de helft van mijn leven in Nederland. In Afghanistan loop ik grote kans om ontvoerd te worden en waarna ik gedwongen met iemand moet trouwen.”

Meer weten? Zie:

Oorlogsmisdadigers moeten snel het land uit, fotoserie, 29 september 2008.

1-Fers smeken niet meer, zij eisen hun recht, fotoserie, 3 oktober 2008.

Genoeg is genoeg, video, 10 oktober 2008.