Extra Kamervragen over de rol van verkopers van bekkenbodemmatjes tijdens operaties

PvdA-kamerlid Liliane Ploumen heeft vervolgvragen gesteld aan Martin van Rijn, minister voor Medische Zorg en Sport. Zij deed dit nadat Argos en Small Stream Media onthulden dat fabrikanten gynaecologen sinds 2008 al ruim tien jaar meehielpen bij het plaatsen van beruchte bekkenbodemmatjes zonder dat patiënten dit wisten.

Ploumen wil helderheid krijgen van haar partijgenoot minister Van Rijn over hoe vaak fabrikanten van bekkenbodemmatjes aanwezig zijn geweest bij operaties en welke handelingen zij precies verrichten. Uit een rondgang die Argos en Small Stream Media hielden onder ziekenhuizen blijkt dat gynaecologen regelmatig assistentie vragen aan een vertegenwoordiger bij het toepassen van nieuwe implantaten. “Dit gebeurt in de vorm van ‘training on the job’ en is overigens de normale wijze van technologie introductie op de OK”, aldus een woordvoerder van het Radboud UMC in Nijmegen.

Ploumen is van oordeel dat het een schending van de privacy is wanneer verkopers van implantaten of hulpmiddelen tijdens een operatie handelingen uitvoeren zonder dat de patiënt hiervan op de hoogte is. Van Rijn antwoordde eerder dat toestemming vragen aan de patiënt niet altijd noodzakelijk is. Volgens de minister hangt dat af van de rol van de fabrikant tijdens de operatie.

Daartegen komt Martin Buijsen in het geweer. De hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit, stelt dat wat Van Rijn zegt in strijd is met de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst. “Het blijkt dat de minister niet weet hoe patiënten behoren te worden bejegend. De hoofdregel is toch echt duidelijk. Fabrikanten mogen niet aanwezig zijn in de operatiekamer mits met instemming van de patiënt. En aan instemming gaat informatieverstrekking vooraf.

Patiëntveiligheid in gevaar

Er is op zichzelf niets tegen samenwerking tussen gyneacologen en fabrikanten, maar die stopt wel bij de drempel van de operatiekamer, zei Jan Klein, hoogleraar patiëntveiligheid tijdens de Argos-uitzending van 16 mei 2020. Vertegenwoordigers van fabrikanten laten mee-opereren is juist gevaarlijk. “Een arts hoeft zich daardoor niet heel goed voor te bereiden. Die kan al zijn problemen die hij ondervindt voorleggen aan iemand van de industrie. Dat is niet goed, een arts moet zich uitermate goed voorbereiden hoe hij een implantaat bij een patiënt moet plaatsen.”

Volgens hoogleraar Klein draagt de aanwezigheid van de fabrikanten ertoe bij dat de introductie van nieuwe hulpmiddelen sneller verloopt. Wat voor gevolgen dit kan hebben, zien we terug bij de bekkenbodemmatjes, de mesh genaamd. In een vernietigend rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) uit 2013 gaf ze de beroepsgroep een flinke veeg uit de pan: “De beroepsgroep heeft de nieuwe technologie met transvaginale mesh snel omarmd, zonder duidelijke criteria over indicatie in relatie tot effectiviteit, bekwaamheidseisen en veiligheid. Pas na de eerste ernstige complicaties is het gebruik van transvaginale mesh afgenomen en zijn er kaders gesteld voor de toepassing.” En verderop in het rapport: “De beroepsgroep moet lessen trekken uit de problemen bij de toepassing van transvaginale mesh in de beginjaren.”

Vrouwen wisten niet dat een vertegenwoordiger van de matjes in de operatiekamer aanwezig was om deze experimentele techniek te promoten. Als ze hierover van tevoren waren ingelicht, dan waren ze in de gelegenheid geweest deze operatie te heroverwegen en was hun wellicht een leven van pijn bespaard gebleven. Maar pas jaren na de ingreep ontdekten verschillende vrouwen de innige samenwerking tussen ziekenhuizen en de mesh-fabrikanten, toen ze hun ziekenhuis aansprakelijk stelden voor de geleden schade, toen ze hun patiëntdossiers opvroegen vanwege de lopende rechtszaken of gewoon door stom toeval.

Ploumen vraagt minister Van Rijn om de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) onderzoek te laten doen naar de betrokkenheid van de fabrikanten bij de plaatsing van de inmiddels verboden bekkenbodemmatjes en de rol die de aanwezigheid van de industrie heeft gehad bij de snelle introductie van deze implantaten.

Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. fondsbjp.nl