Kerkasiel in Gent

Sinds 12 april houden asielzoekers met medewerking van de kerkraad een kerk bezet in Gent. De actie is georganiseerd door UDEP (Union de défense des sans-papiers), een organisatie die opkomt voor mensen zonder papieren, opgezet en geleid door mensen zonder papieren. “Peuple sans papiers” worden ze genoemd.

Ze protesteren tegen de wetsontwerpen van Patrick Dewael, Minister van Binnenlandse Zaken, om het asielbeleid te hervormen. Volgens UDEP zullen deze hervormingen de regularisatie van een groot aantal illegalen in het gedrang brengen.

Ruim duizend “peuple sans papiers” hebben zich al ingeschreven in de kerk. De kerk biedt maar ruimte voor vijfitg slaapplaatsen, dus er moet gerouleerd worden. De sfeer is gemoedelijk. Allerlei verschillende geloven behuizen nu de kerk en een incident is er nog niet geweest. Mensen die begaan zijn met deze actie lopen in en uit om spullen, van speelgoed voor de kinderen tot etenswaar, aan te bieden.

Pastoor Marcel Demeyer heeft toestemming gegeven voor deze actie en praat dan ook niet over kerkbezetting maar kerkbescherming. De pastoor was zichtbaar teleurgesteld toen tijdens de zondagsmis weinig tot geen actievoerders in zijn kerk te vinden waren. “Er zijn ook veel moslims die uit respect de kerk hebben verlaten omdat ze de zondagsmis niet willen storen,” reageert zijn tafelgenoot Edtenge Kokombo (28), de woordvoerder en coördinator van deze protestactie.

De pastoor was niet overtuigd van dit excuus en verheft zijn stem om Kokombo duidelijk te maken dat het belangrijk is dat als je een statement wil maken, de kerk elke dag gevuld moet zijn. Demeyer benadrukt dat er ook mensen bij de mis aanwezig kunnen zijn die op het Vlaams Belang stemmen en dat ze zo in hun bevooroordeelde geest gevoed worden.

Kokombo is gevlucht uit Oost-Congo, nadat zijn familie tijdens de oorlog is afgeslacht. Hij woont al vier jaar in Gent en is nog steeds in procedure voor een verblijfsvergunning. “Het is toch niet eerlijk dat ze me zo lang aan het lijntje houden,” zegt hij in vloeiend Vlaams. “Ze kunnen me toch niet terugsturen naar een land waar alles wat me dierbaar is op een gruwelijke manier van me is afgenomen.” Zijn ogen draaien weg en vullen zich met tranen. “Als dit protest de mensen niet wakker schudt dan ga ik in hongerstaking, liever dood dan terug.”

De actie heeft zich verspreid over België en inmiddels zijn er zestien kerken bezet door de mensen zonder papieren.

Louati Salim uit Algerije woont al acht jaar in België. Sinds enkele weken slaapt hij in de geïmpoviseerde slaapruimte in de kerk. “Ik heb geen huis, geen vergunning. Waar moet ik dan heen?”

Limotchi Karosh is zeven jaar geleden Iran ontvlucht als politieke vluchteling en is nog steeds in procedure voor een verblijfsvergunning. Hij heeft economie gestudeerd in Iran en wil graag werken in België, maar zijn studie is hier niets waard zonder papieren.

Kerkasiel is niet vreemd in België. Uitgeprocedeerde asielzoekers gebruiken het al jaren als laatste redmiddel om zo aandacht te vragen voor hun zaak. Het begrip kerkasiel is al in 1983 bij de herziening van het kerkelijk recht weggelaten en heeft dus geen juridische basis meer. Het heeft voornamelijk als doel de staat een spiegel voor te houden en om het asielbeleid ter discussie te stellen.

Het moderne kerkasiel is gebaseerd op een artikel uit de ‘Algemene wet op het binnentreden’ (art.12 – b). Hierin staat kort samengevat dat de politie niet mag binnenvallen tijdens een dienst. In de kerken waar asielzoekers onderdak gevonden hebben, staan dan ook vaak vrijwilligers klaar. Zij kunnen, zodra de politie in aantocht is, met een dienst beginnen, vaak in de vorm van activiteiten.

Elke actievoerder wil graag zijn verhaal kwijt. Zo komt er een Iraans gezin naar me toe. De ouders willen anoniem blijven, maar hun dochter mag gefotografeerd en geinterviewd worden. Mahtab is elf jaar. Met grote ogen vertelt ze trots in keurig Vlaams dat ze al vier jaar op school zit in Gent. Ze wil graag dierenarts worden. Maar het gezin is nog steeds in procedure voor een verblijfsvergunning, dus er bestaat een kans dat ze terug moeten naar Iran.

Mahtab wil hier niks van weten en haar kinderlijke vrolijkheid slaat al gauw om in een verdrietige stemming. Met een lichte trilling in haar stem zegt ze dat het nu veel te gevaarlijk is om naar Iran terug te gaan. “We hoeven toch niet terug mama?” Haar moeder troost haar en verzekert haar dat ze niet teruggaan.

’s Avonds wordt er door vrijwilligers eten gebracht en onder toezicht van een huilende Maria met haar gekruisigde zoon in haar armen, genieten de “peuple sans papiers” van hun avondmaal. Na het eten begeven hele gezinnen zich naar een ruimte achter de preekstoel van de pastoor, waar een geïmproviseerd slaapgedeelte is gemaakt.

Een enkeling die geen matras heeft, schuift een aantal stoelen aan elkaar en legt zijn lichaam hier op ten ruste. Hoelang deze bezetting nog gaat duren is niet helemaal duidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat deze “peuple sans papiers” vastberaden zijn om hun actie voort te zetten todat ze een verblijfsvergunning hebben. Er zijn al geruchten over een hongerstaking en een enkeling maakte een steekgebaar naar zijn hart. Liever dood dan terug.

De ministerraad heeft onlangs de wetsontwerpen goedgekeurd van minister van Binnenlandse Zaken Patrick Dewael, tot hervorming van de asiel- en vreemdelingenwetgeving en tot hervorming van de Raad van State. Het wetsontwerp voorziet in een snelle asielprocedure.