Kinderkunst verbetert de leefomgeving in sloppenwijk

In Klang, een sloppenwijk bij Kuala Lumpur, worden de straten opgevrolijkt met kunst. Kunst die gemaakt wordt door de kinderen uit de wijk. Op muren en hekken verbeelden ze kunstzinnig hun ideaalbeeld van de wereld. En dat doen ze bijzonder goed.

Mohd Ikmal (13) staat glimlachend voor een wel heel kleurrijke muur tussen twee huisjes van golfplaten in. Hij staat bij een kunstwerk dat tegelijkertijd op een wereldbol en een krop sla lijkt. “Dit heb ik gemaakt! Het was mijn eerste kunstwerk dat ik maakte hier in Klang. Ik wil dat we de wereld meer gaan waarderen om alle natuur die de wereld ons biedt. Die is zo fijn en mooi.” Even verderop prijkt het volgende kleurrijke kunstwerk op een muur.

Klang dus, een sloppenwijk op een uur afstand van Kuala Lumpur. Een dorpje waar zowel arme als rijke mensen wonen. Gescheiden weliswaar maar pal naast elkaar. Niet echt heel gek zou je zeggen. Tussen de twee werelden staat echter een hek, dat een paar jaar geleden door de overheid werd gebouwd na de aanleg van een speeltuin in het rijkere deel. Een hek zonder in- of uitgang. Alsof het verboden is voor het ene deel, het andere deel te bereiken.

Het contrast tussen de werelden is enorm. De kinderen in het armere gedeelte hebben niets om mee te spelen. De meer welvarende kinderen hebben een ultramoderne speeltuin met toestellen waar ze naar hartenlust hun energie kwijt kunnen. Ben je net 13 geworden en heb je energie voor twee, dan heb je pech want het voetbalveld in de buurt is afgesloten met een hek. Als je vraagt waarom je daar niet mag spelen krijg je als antwoord dat je ouders niet rijk genoeg zijn. De wereld op z’n kop.

Op de vraag waarom de overheid voor deze duidelijke scheiding tussen arm en rijk heeft gezorgd, is op straat geen antwoord te vinden. “Allemaal een kwestie van geld. Dat is toch het belangrijkste wat de mens heden ten dagen heeft”, zegt Aisyah Baharuddin (34). “Omkijken naar wat het met een samenleving doet wordt er niet.”

Het moge duidelijk zijn dat vooral de kinderen de dupe zijn geworden van de tweesplitsing. Toch wist Aisyah, die van beroep kunstenares is, hier een positieve draai aan te geven. Ze verhuisde vanuit Indonesië naar Klang waar ze naar een creatieve en maatschappelijke uitdaging in de buurt zocht. Vol verbazing zag ze het hek van Klang. En het viel op dat de kinderen in het armere gedeelte een probleem waren voor de wijk. Ze vulden hun tijd met kattenkwaad en het treiteren van ouderen.

Omdat Aisyah vond dat de kinderen op een andere manier hun energie kwijt moesten besloot ze het Pusat Sekitar Seni-project op te richten. Een project waarbij kinderen uit de buurt hun creatieve energie kwijt kunnen door samen kunst te maken. “Ik moest iets doen. De kinderen moesten van de straat af en een doel hebben, dat zou iedereen in Klang helpen”, zegt Aisyah.

De kinderen van het Pusat Sekitar Seni-project zijn dus kinderen getekend door hun afkomst. Het zijn kunstenaartjes zonder een stabiele thuissituatie. In sommige gevallen zelfs zonder thuis, zoals de dertienjarige Mohd Ikmal. Een zeer verlegen jongetje dat pas lacht als je hem naar zijn kunst vraagt. Hij wil ooit soldaat worden en al het slechte van de wereld verslaan. Nu werkt hij vijf nachten per week op een nachtmarkt. Hij gaat niet naar school en slaapt waar de dag hem brengt. Soms op een grasveldje in een park en anders ergens in de straten van Klang. In het weekend komt hij maar wat graag naar Aisyah. “Ik voel me hier heel erg thuis, beter dan op de markt. Ik voel me hier vrij. Ook houd ik heel erg van het schilderen”, zegt Mohd.

Aisyah bedenkt de kunst samen met de kinderen. Ze leert de kinderen hoe je een idee vormgeeft, het te schetsen en te realiseren. Daarnaast probeert ze de kinderen zoveel mogelijk kennis mee te geven tijdens de creatieve sessies. “Ze bezitten heel weinig. Geld, eten en kansen liggen hier niet voor het oprapen. Ik probeer ze in de tijd die ik met ze heb te leren hoe ze efficiënt omgaan met de dingen die ze wel hebben”, zegt Aisyah. Als het idee helemaal uitgewerkt is, wordt het voorgelegd aan de andere kunstenaartjes waarna zij samen beslissen of het een plekje krijgt op een muur in Klang.

Het doel van de kunst is niet alleen maar de wijk opvrolijken, de kinderen hebben een dagbesteding. Ze kunnen hun energie kwijt en belangrijker nog, ze leren creatief te zijn. Veel kunst op de muren vertelt een verhaal over wat volgens de kinderen en Aisyah, mis is met de wereld. Zo wordt op een muurschildering de wereld omgeven door muntjes en staat er in het Maleis bij dat mensen geld belangrijker vinden dan de natuur. Een ander kunstwerk gaat over het verspillen van geld en eten, iets wat absoluut niet moet gebeuren aldus het kunstwerk.

Nu, twee jaar na de oprichting van het project, kan je niet meer om de impact ervan heen. Terwijl je door Klang loopt ben je omgeven van kunst. Op elk hek en elke muur zie je ze. Het hele straatbeeld wordt erdoor beheerst. Dat de lokale bevolking blij is met Aisyah en haar project blijkt wel uit een gesprek met wat voorbijlopende vrouwen. “Ze doet zoveel voor de wijk, heel bijzonder en mooi is dat. Onze kinderen hebben eindelijk een doel en vormen geen last meer voor ons. Gelukkig hebben we Aisyah.”

Aisyah is zich bewust dat ze de arme samenleving in Klang een enorme boost heeft gegeven. “Nu nog weg met dat hek en Klang is hemel op aarde. Vol met kunst en speelgoed waar iedereen van kan genieten.”