Koffie werkt ook als toeristische trekpleister

In het noorden van Tanzania, aan de voet van de Kilimanjaro, is in 2004 door lokale koffieboeren een toeristisch project opgezet. De koffie werd al jaren rond de kostprijs verkocht, wat er voor zorgde dat de koffieboeren niet genoeg inkomsten hadden om een normaal leven op te bouwen. Ze moesten zich gaan richten op een nieuwe bron van inkomsten en kwamen op het idee om de koffie-industrie te combineren met een toeristisch project.

Met steun van de lokale koffieboerencoöperatie, de KNCU, klopten de koffieboeren aan bij Contour Projects, een organisatie die zich richt op duurzame toerismeprojecten. Contour Projects, met name directeur Harro Boekhold, was reeds bekend met een aantal reisorganisaties. Zo werd er direct in het beginstadium van het project contact gelegd met Sawadee, een Nederlandse reisorganisatie gericht op duurzaam toerisme.

In 2005 besloot Sawadee de ‘Coffee Tour’ definitief in hun programma op te nemen. Het betekende het begin van een succesvolle samenwerking; inmiddels bezoeken gemiddeld 1.500 toeristen per jaar de koffieplantages en levert de Coffee Tour aan ongeveer tachtig lokale mensen een aanvullend inkomen.

Maar hoe is dit succes eigenlijk tot stand gekomen? Boekhold: “Uit enquêtes die wij onder de toeristen gehouden hebben bleek dat zij wat anders wilden naast de gebruikelijke toeristische activiteiten, zoals safari’s. Ze wilden in contact komen met de lokale bevolking.”

Het moest volgens Boekhold dan ook een pure ervaring worden. “We hebben er bewust voor gekozen om de boeren geen uniformen te laten dragen. Het is authentiek, het moet de toerist een kijkje geven in het dagelijks leven van de koffieboer.”

Voor de koffieboeren was hun nieuwe rol als gids niet direct vanzelfsprekend. Boekhold: “De boeren moesten echt als gastheren gaan optreden omdat zij de toeristen moesten gaan rondleiden. Het ging er hierbij vooral om dat er door middel van verhalen kennis wordt overgebracht, wat lastiger was dan gedacht. Het is voor de toerist namelijk niet interessant wanneer er alleen over droge feiten en cijfers wordt gesproken.”

Dit beaamt Peter Zacharia Kissims, één van de koffieboeren die inmiddels als gids toeristen over zijn plantages rondleidt: “Het was in het begin erg wennen voor zowel ons als voor de toeristen. Bij de start van het project hadden een aantal boeren hun bedenkingen, mede omdat de toeristen niet altijd rekening hielden met de omgeving. Er moest een brug worden geslagen tussen beide partijen, wat inmiddels goed gelukt is.”

Uiteindelijk heeft het project voor flink wat verandering voor de boeren en hun omgeving gezorgd. Boekhold: “De grootste verandering is dat de boeren inmiddels veel meer eigenwaarde hebben, zowel de mannen als de vrouwen. Ze krijgen het gevoel dat ze normaal met blanke mensen kunnen omgaan en ze voelen zich daarmee ook verbonden met de wereld. Dit project is in die zin echt een eyeopener voor ze geweest.”

In de aanloop naar Wereldvoedseldag, op 16 oktober, publiceert VersPers producties van Our Common Food. Als onderdeel van dit project gingen zes jonge journalisten (18-25 jaar) naar Tanzania en zes naar Indonesië om daar verschillende voedselkwesties in internationale context te plaatsen. Our Common Food is een samenwerkingsproject van lokaalmondiaal en Stichting Oikos en biedt een actieplatform voor jonge consumenten die initiatieven rondom duurzaamheid en voedselproblematiek in Nederland zichtbaar maken en willen verbinden, om zo de gezamenlijke impact te vergroten.