Het antwoord op de meeste wereldproblemen

In tegenstelling tot veel andere documentaires, wordt er in 'Zeitgeist: Moving Forward' niet alleen geklaagd, maar er wordt ook een oplossing aangereikt. Dat is de reden dat deze film is gemaakt: het bieden van die oplossing. In de documentaire beweert Peter Joseph dat het antwoord op de meeste wereldproblemen in een al langer bestaand idee te vinden is: 'The Venus Project', dat ontwikkeld is door Jacques Fresco.

'Zeitgeist: Moving Forward' is de derde documentaire van Peter Joseph. Net als de eerste twee, is dit ook weer een non-profit productie. Joseph is de regisseur, schrijver, producent en redacteur van alle drie de films. De eerste film, 'Zeitgeist The Movie', is begonnen als een persoonlijk project en is toen gedeeld met de rest van de wereld als een publieke expressie om mensen bewuster te maken van mogelijke samenzweringen van een handjevol machtige mensen.

Na de tweede film, 'Zeitgeist: Addendum', is de 'Zeitgeist Movement' opgezet. Dit is een beweging die zich inzet voor globale samenwerking, duurzaamheid en toepassing van wetenschap en technologie om problemen van de huidige samenleving op te lossen. De groep telt inmiddels een half miljoen leden. De eerste twee documentaires zijn samen overigens 150 miljoen keer bekeken, waarmee een record verbroken is.

Aan het begin van de film is een fragment genaamd 'Back in the Box' van John Ortberg hoorbaar. Dit fragment wordt geïllustreerd door een vrij heldere animatie. Met een prettige stem wordt de rode draad van de documentaire ingewijd: nadat de speler met het spel Monopoly alle straten, huizen en al het geld vergaard heeft, gaat het allemaal weer terug in de doos. De speler is even in de wolken, maar uiteindelijk loopt het spel tot zijn einde. Dan volgt de vraag: wat doet er echt toe?

Na de leuke fragmenten, citaten en animaties komen de wetenschappers en allesweters in beeld. Het beeld is niet al te professioneel, om geen commerciële indruk te wekken. Met als achtergrond een stoffige boekenkast, wordt ons huidige systeem in heldere taal uitgelegd. De verschafte informatie is interessant, maar vooral veel. Op psychologische, sociologische, theologische, economische en technische schaal wordt de kijker geïnformeerd.

De aanval op het huidige systeem van de vrije markt wordt geopend. Een systeem waarin zieken, doden, oorlogen en gevangenissen geld opbrengen en dus goed zijn voor de economie. Een economie, waarin geld wordt verdiend aan schulden. Schulden die eigenlijk niks meer zijn dan een gedachte, een mentaal beeld. We leven in een wereld waar alles zo goedkoop mogelijk wordt gefabriceerd om de concurrentiestrijd in stand te houden. Dat wordt later als excuus gebruikt voor de korte levensduur van de producten, terwijl het doel van begin af aan een korte levensduur is. Want zo blijft de economie draaiende. En zolang de economie draaiende blijft, wordt de aarde vervuild en leeft de andere helft van de wereld in een onmogelijke armoede.

Halverwege de film, als de grote oplossing voor alle problemen wordt gegeven, wordt een gedachte bijna onvermijdelijk. De oplossing doet je ergens aan denken. Nog voordat je door hebt wat er gebeurt, komt er een geanimeerd publiek in opstand: “Communisten! Mijn opa is gestorven in de Goelag-kampen! Fascisten!” Aha, deze ideologie is nog niet eens zo uniek en innovatief als in eerste instantie lijkt. Er zijn al meer leiders geweest die met een verwijtende vinger naar een systeem wezen en hun eigen ideologie als de oplossing prezen. Maar volgens voorstanders van The Venus Project hebben die leiders nooit rekening gehouden met een tekort aan brandstoffen en de bevolking had nooit een vrije keus om voor het systeem te kiezen.

Peter Joseph vertelt op de première van zijn documentaire dat zijn doel fysiek haalbaar is en heel reëel. Maar dat het waarschijnlijk nog lastig zal worden om het mentale gedachtegoed van de mensen te veranderen. Hij spreekt zichzelf hier ineens tegen. Want in de film wordt luid en duidelijk verkondigd dat het menselijk brein heel kneedbaar is, in de baarmoeder al! De toekomst zal het leren, zoals in de documentaire geciteerd wordt: “History is written by the winners” (Alex Haley).