De komst van de Cyber Sapiëns

Het doemscenario van zowel wetenschappers als science fiction van een wereld geregeerd door robots zal er waarschijnlijk niet komen. In plaats van onderdrukt te worden door machines raakt de mens in steeds hogere mate onderhevig aan een technologische invasie van zijn eigen lichaam.  

De technologische ontwikkeling raast met zo een hardnekkige snelheid voorwaarts dat niemand meer in staat is om alle ontdekkingen die gedaan worden en de vooruitgang die geboekt wordt bij te houden. Het denkvermogen van computers groeit sneller dan de menselijke kennis welke dankzij het internet wijdverbreider en toegankelijker is dan ooit tevoren. De mens heeft zich in staat getoond leven naar haar hand te zetten door middel van klonen en genetische manipulatie terwijl kunstmatige intelligentie meer en meer onderdeel zal worden van ons dagelijks leven. 

Het is bijna onmogelijk om ons voor te stellen wat de toekomst zal brengen. Door alleen een blik te werpen op de toekomstvoorspellingen van een halve eeuw geleden is te zien dat onze verbeeldingskracht beperkt is. Het jaar 2000 kende geen vliegende auto’s en koloniën op de maan, maar wel gekloonde dieren en het internet. Desalniettemin zijn er wetenschappers die voorzichtig vooruitkijken naar wat komen gaat. 

Hans Moravec schreef in 1988 het boek ‘Mind Children’ waarin hij het einde van het menselijk ras voorspelt. Halverwege de eenentwintigste eeuw zouden volgens Moravec robots dusdanig geavanceerd zijn dat mensen niet langer de meest dominante soort op aarde kunnen blijven. Wellicht de grootste technologische prestatie van de mensheid zou op den duur haar ondergang betekenen, zo redeneerde Moravec. 

Indertijd was onderzoek naar DNA en nanotechnologie bij het grote publiek nog relatief onbekend en konden weinigen zich voorstellen dat de mens uiteindelijk het niveau van de robot zou naderen door middel van onder meer plastische chirurgie, vervanging van organen met synthetische componenten en de technologische transformatie van het lichaam. We geloven al dat we afhankelijk zijn van onze mobiele telefoon, laptop en iPod en deze apparaten worden almaar kleiner. Er bestaan microprocessors die met het blote oog niet meer zijn waar te nemen en elektronische prothesen en medicijnen die specifieke ziektecellen bestrijden. Het is niet onvoorstelbaar dat binnenkort bepaalde technologieën onder de huid kunnen worden geïmplementeerd terwijl minuscule machines door onze bloedvaten sluipen en ons gezond houden. Het treurige vooruitzicht van Moravec lijkt daarmee van de baan, immers, de mens wordt met rap tempo machine, maar waar ligt de grens? Wanneer houden we op mens te zijn en moeten we onszelf robot gaan noemen?

Volgens microbioloog Lynn Margulis is deze beneveling van de grens tussen biologie en technologie geenszins nieuw. Zijn de schelpenvan slakken en mosselen werkelijk zo verschillend van de flatgebouwen waarin wij leven en de auto’s waarin wij rijden, vraagt zij zich af. Wij maken onderscheid tussen de slak en zijn schelp en tussen de auto en onszelf, maar de natuur doet dat niet. Chip Walter, auteur van ‘Thumbs, Toes, and Tears’ (2006) stelt voor dat er weinig verschil bestaat tussen de evolutionaire optimalisering van het menselijk lichaam en de aanpassing ervan door onszelf; het eerste neemt slechts meer tijd in beslag. Vanuit die gedachte beweert Ray Kurzweil in zijn boek ‘The singularity is near' (2005) dat we gedurende de komende decennia dankzij genetische manipulatie ziekten en handicaps snel en gemakkelijk zullen kunnen genezen, waarschijnlijk zelfs voorkomen door in te grijpen voor de geboorte. De volgende stap is volgens hem de verlenging van ons leven door tijdige vernieuwing van organen om uiteindelijk het vermogen van onze hersenen dusdanig te vergroten dat mensen feitelijk de kracht van een computer in hun hoofd dragen. 

Tegen die tijd zullen we geëvolueerd zijn tot een nieuwe soort, “de Cyber sapiens, deels mens, deels machine, en in staat zijn onze eigen evolutie vanaf dan te bepalen”, schrijft Walter. Het is volgens hem onvermijdelijk. We hebben een wereld geschapen die zo complex is dat we wel sneller moeten evolueren om alle vooruitgang bij te kunnen houden en te kunnen beheren. Maar evenals de oermens zich geen televisies en spaceshuttles kon voorstellen is het nagenoeg onmogelijk om ons een voorstelling te maken van hoe de Cyber sapiens zullen leven. Zullen we in staat zijn om informatie even snel op te nemen als een computer een bestand download? Dat is wat Kurzweil voorspelt. Zal ingrijpende modificatie van de hersenen emoties aantasten? Dromen de Cyber sapiens van elektrische schapen? Walter biedt een twijfelachtige geruststelling; de jongeren onder ons zullen het waarschijnlijk komen mee te maken. “De toekomst vergaart met de dag snelheid.”

Meer weten? Zie: www.kurzweilai.net