Een ode aan Caïro

Wat ons over Caïro ter ore komt gaat al drie jaar over de Arabische Lente en de politieke chaos waar Egypte in verkeert. Caïro wordt afgeschilderd als een gevaarlijke stad met voornamelijk kwaadwillende inwoners. Dit is slechts een eenzijdig beeld van de stad. De charme van Caïro, ook wel Umm ad-Dunya, zit in de prachtige wijken met welwillende inwoners.

In de rubriek Onderweg schrijven Bart Crezee en Laura van der Reijden over hun ervaringen. Laura van der Reijden trekt van noord naar zuid van Caïro naar Kaapstad door Afrika. En Bart Crezee trekt liftend van west naar oost langs de oude zijde route van Istanboel naar Beijing. 

Tegenstellingen maken Caïro, al decennia lang. De meeste bezoekers vinden de stad stinken, grauw en te druk. Maar als je de stad de kans geeft heeft hij veel meer te bieden. De geur van Caïro is een unieke mix van zoete kruiden als kardemom, vers geroosterd vlees, uitlaatgassen en stof. Wanneer je door de straten loopt voel je je immens klein en tegelijkertijd levendiger dan ooit tevoren. Iedere keer dat je de weg oversteekt kan de laatste zijn. Als je niet vaststaat in een van de eindeloze files, rijdt je taxichauffeur als een maniak door veel te krappe straten zodat je constant voor je leven vreest. Op rotondes kan je zowel links- als rechtsom.

De rivier de Nijl is de aorta van Caïro. Er is een bekend gezegde dat wanneer je van de Nijl drinkt op je eerste bezoek in Caïro, je altijd terug zal keren. Op de brug van het Tahrirplein naar het Operahuis op het eiland Zamalek is het uitzicht  adembenemend. Iedere dag maken hier talloze jongens meisjes van het hof. Er zijn plastic stoelen uitgestald op de stoep bij kraampjes waar geroosterde noten worden verkocht. Wanneer je hier neervlijt zie je de wereld aan je voorbij trekken, terwijl er onder je langs allerhande felluca’s voorbij komen gevaren waar luide Arabische popmuziek, shaabi, vanaf schalt.

Zamalek is een eiland in de breedste zin van het woord. Het is een apart deel van Caïro, een deel waar voornamelijk rust de boventoon voert. Vrouwen laten hun haar door de wind meedragen terwijl ze over straat lopen met een koffie to-go. De straten zijn schoner dan in de rest van de stad en de gebouwen zijn minder vervallen. Midden in deze oase van rust woont Manal Rostom (54) in een appartement op de vijfde verdieping boven de Quick, de lokale nachtsupermarkt. “Ik ben tijdens de hele revolutie binnen gebleven”, zegt ze, terwijl ze enigszins beschaamd kijkt. Daarbij strijkt ze door haar korte rode haar. “Ook nu ga ik niet graag naar het Tahrirplein. Maar weg gaan uit Caïro, uit Egypte, zal ik nooit doen.” Ze steekt de vlam aan onder haar traditionele goudgekleurde koffiebrander en doet drie scheppen gemalen koffie in een kopje. “Ik ben een Egyptenaar. Ik houd van mijn land, met al haar goede en slechte kanten.” Terwijl het water begint te borrelen, klinkt de vierde adhan, de oproep voor gebed, op de achtergrond.

In de Helwan Music University, enkele straten verderop van Manal’s appartement, is Ayman Al-Sharawy aan het werk in zijn muziekstudio. Zijn nieuwe compositie, een mengeling van een door hem geschreven Egyptisch gedicht met traditionele en moderne Arabische geluiden, is bijna klaar. Hij is in de weer met allerlei knoppen op zijn keyboard en mengpaneel. “Manal en ik hebben het soms over hoe Egypte er nu aan toe is. Zij probeert het te negeren, maar ik kan dat niet.” Ayman, 54, is net als Manal, docent aan de muziekuniversiteit. “De situatie in Egypte op dit moment is zo dat iedereen zijn of haar oren sluit, en ook de ogen en geest. Ze lezen en werken niet en proberen alleen geld te vangen.” Hij kijkt bedroeft wanneer hij zijn zoveelste sigaret opsteekt. “Dit probleem gaat me uiteindelijk de das omdoen. Caïro zit in mijn hart.” Hij focust zich weer op zijn computer en legt de laatste hand aan zijn compositie.

Via de 6 Oktoberbrug over de Nijl gaat de weg van Zamalek naar Down Town Caïro. Hier leven de Egyptenaren dicht op elkaar in rumoerige straten, bezaaid met fruitstalletjes en kleine winkels met allerhande koopwaar. Hier ligt ook een van Cairo’s oudste cafés Hurreya, vrijheid genaamd. Het is een grote met tl-buizen verlichte ruimte waar maar een ding geschonken wordt: Stella bier. Voor dit café staat Yahia Zakaria vast in een van Caïro’s ontelbare files. Een magere oude vrouw met een baby op de arm klopt op de voorruit en begint hem schoon te boenen. Yahia, een 25-jarige Egyptische filmmaker, schuift zijn raam naar beneden en geeft de vrouw een paar muntjes. “Ik geef ze altijd geld, ook als ze niet mijn ruit schoonmaken. Ik heb meer dan zij, dus waarom zou ik het niet doen?” Hij kan weer doorrijden en hij vervolgt zijn route richting de nauwe straten van Khan Al-Khalili, het islamitische deel van Cairo waar de beroemde en eeuwenoude Al-Azhar moskee en universiteit gevestigd is. Langs Al-Azharpark gaat de weg bergopwaarts, de Moqattam berg op.

“Deze plek is fantastisch ’s avonds.” Yahia neemt plaats in een van de vele plastic stoelen die uitgestald staan langs de rand van de berg. Een jongen brengt een kop dampende thee en Yahia doet er drie schepjes suiker in. “Het is moeilijk om een kans te krijgen jezelf te bewijzen in Egypte, ik heb het nog goed getroffen. Veel van mijn leeftijdsgenoten zitten werkloos thuis.” Hij neemt een slok van zijn thee en kijkt peinzend naar de talloze lichtjes die kilometers ver voor hem uitgespreid liggen. “We zitten nu in een moeilijke periode, maar kijk nou, Caïro is prachtig. Wie kan hier niet van houden?”