Hoop voor Syrische vluchtelingen in Jordanië (6)

De crisis in Syrië is de afgelopen zes maanden verhevigd en de vluchtelingenstroom blijft onophoudelijk doorgaan. In het land zelf zijn al ruim vier miljoen mensen ontheemd en in september is de grens van twee miljoen vluchtelingen bereikt. Een deel van de Syriërs die de grens oversteekt, komt terecht in de vluchtelingenkampen en steden van Jordanië, waar veiligheid en zekerheid inmiddels ook ver te zoeken is. 

Op politiek niveau wordt er genoeg gepraat over het drama dat zich sinds maart 2011 afspeelt. Hoewel het een zogenaamde burgeroorlog is, zijn er directe verbanden te leggen met wereldmachten en spelen er veel meer partijen mee dan op het eerste oog lijkt. Nederland houdt zich wat op de oppervlakte. Syrië wordt pas interessant als het gaat over het handjevol Nederlandse jihad-strijders die het nieuws voor de burger dichtbij brengen. Als humanitaire organisatie neemt ZOA geen standpunt in, maar steken we de armen uit de mouwen en bieden hulp, of je nu bij Assad of het Vrije Syrische Leger hoort.

De echte tragedie speelt zich namelijk af in de huizen en op de straten van de steden in Syrië. Waar kinderen niet naar school kunnen, niet veilig kunnen spelen, waar mensen met moeite aan voedsel kunnen komen en bij elke stap buiten de deur zich realiseren dat ze mogelijk niet meer terug zullen keren. Als je de grens over vlucht ben je veilig, zou je denken. Dat gaat niet helemaal op. Zoals al in april bleek, zijn vluchtelingenkampen allesbehalve geweldloos.

Za’atri in Jordanië is daar een voorbeeld van. De beelden van hoe dit kamp in een aantal maanden tijd volledig uit haar voegen barstte zijn veel vertoond, 130.000 mensen zitten op een kluitje bij elkaar op vijf vierkante kilometer. Dit brengt veel interne conflicten met zich mee, er vinden verkrachtingen en schijnhuwelijken plaats. In september telt Jordanië ruim 500.000 vluchtelingen dus de overige mensen bevinden zich buiten het kamp in de hoofdstad Amman en steden in het noorden. Mafraq en Irbid zijn twee van deze steden. Daar ontmoeten we gezinnen die werkelijk gevlucht zijn uit het vluchtelingenkamp. Dit zijn voornamelijk gezinnen met dochters.

"Dit is wat er met jullie dochter is gebeurd"

Al in Syrië kwamen velen van hen in aanraking met de totale wetteloosheid die in het land regeert, wat gepaard gaat met enorm weinig respect voor vrouwen en iedere andersdenkende. Ondanks dat veel slachtoffers vallen onder de mannelijke strijders zijn ook de vrouwen niet veilig.

Mohammed, vader van drie dochters, vertelt: “Op 16 december 2012 ontvluchtte ik Damascus met mijn gezin. Op die dag vond een enorm bloedbad plaats in de buurt waar ik woonde. Er vielen bommen op de moskee, de school, de huizen en tientallen mensen werden gedood. Dat was de druppel, ik pakte wat spullen bij elkaar en stapte met mijn gezin in de auto. Mijn kinderen hadden hun pyjama’s nog aan. Dit was niet de enige reden om te vertrekken. De andere reden was dat er in een maand tijd achttien meisjes gekidnapt waren in onze stad. De meisjes werden gefilmd terwijl ze misbruikt werden en de video’s werden vervolgens naar hun familie gestuurd. Gruwelijk, ik wilde mijn dochters niet langer in gevaar brengen."

Mohammed is inmiddels met zijn vrouw en dochters in Irbid. Dit is één van de steden waar de vluchtelingen onderdak vinden in kleine kamers, leegstaande studentenflats of vervallen woningen.

In zo’n woning treffen we Hassan aan, met zijn vader, moeder en vier zusjes. Twaalf jaar oud, opgegroeid in Damascus. Een op het eerste gezicht vrolijke jongen, tot hij begint te vertellen en hij een serieuze blik in zijn ogen krijgt: “Ik was aan het voetballen met mijn vrienden en er waren ook mannen uit de buurt. Ze hadden niets te doen, er was geen werk en ze verveelden zich." Terwijl de groep aan het sporten was, stopte de geheime dienst aan het einde van de straat en kreeg opdracht om de voetballende mannen en jongens neer te schieten: “En dat hebben ze gedaan”. Ismael, Hassans vriend, wordt geraakt en komt om het leven. “Toen hij geraakt was durfde niemand hem te helpen. Totdat zijn moeder naar buiten kwam en hem in haar armen hield”. Als Hassan stil wordt, vertelt zijn vader verder: “Ik pakte de jongen op en probeerde hem nog te redden. De jongen had twee kogels in zijn zij. Hij is de reden dat mijn zoon nog leeft.”

Niet hopeloos maar hoopvol

Wat kan je daadwerkelijk doen voor deze vluchtelingen? We werken samen met onze lokale partner en lokale kerken aan het verstrekken van basismiddelen, met name in de periode die overbrugd moet worden tussen de aankomst en de registratie bij de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties (UNHCR). Dit kan namelijk wel vijf maanden duren. Voedsel en basismiddelen zijn dan cruciaal om het de eerste maanden te kunnen redden.

Daarnaast organiseren we bijeenkomsten voor vrouwen die onder begeleiding van psycho-sociaal werkers praten over hun verleden, heden en toekomst. Tijdens de ‘Window of Hope’ bijeenkomst tekenen de vrouwen hun levenslijn met alle mooie en nare gebeurtenissen. “Tel je zegeningen en houd hoop voor de toekomst, na zorgen komen ook weer mooie dagen.” zegt workshop begeleidster Basma. De vrouwen vinden een plek om elkaar te ontmoeten, in gesprek te gaan en langzaam begint het proces van verwerken.

Zo is er niet alleen in Jordanië maar ook in Ethiopië, Jemen, Pakistan en Haïti een ‘Window of Hope’ te bieden. Mensen die uit het veld geslagen zijn, kunnen door een gesprek, een voedselpakket, een nieuwe waterbron, meer kennis over hygiëne, landbouw of risico’s bij rampen zich opnieuw gesterkt voelen. Hoopvol naar de toekomst kijken, weer dichterbij het niveau zijn van voor de ramp of oorlog of dit niveau zelfs overstijgen. Niet alleen de middelen tellen mee, dat blijkt als je alles kwijt bent geraakt, maar vooral de weerbaarheid, de flexibiliteit waarmee je het leven tegemoet gaat. Niet meer hopeloos maar hoopvol, niet ontmoedigd maar bemoedigd. Er niet alleen voor staan maar beseffen dat de kracht zit in het samenzijn. Niet in oorlog maar in vrede. 

Lees het volledige verhaal van Mohammed hier en bekijk hier de video over Hassan.