Duitsland: Valse hoop?

Vermiste alleenstaande minderjarige vreemdelingen, ofwel AMV’s, vormen een probleem dat de vluchtelingencrisis in Europa met zich mee heeft gebracht. In Duitsland was het aantal vermiste AMV’s begin 2019 lager dan twee jaar daarvoor. Toch geeft een daling in het aantal vermiste kinderen niet per se aan dat het opvangsysteem is verbeterd.

Begin 2019 werden er in Duitsland “maar” 3200 alleenstaande vluchtelingenkinderen vermist. Dit lijkt weinig in vergelijking met de 8400 vermiste AMV’s begin 2017. Hoewel het aantal aanzienlijk is gedaald, zegt dit niets over het opvangsysteem in het land; het aantal AMV’s dat Duitsland begin 2019 binnenkwam was namelijk ook stukken lager dan twee jaar eerder.

De situatie zou een stuk duidelijker worden als het percentage vermiste AMV’s van beide jaren bekend was. Jammer genoeg is dit niet het geval, want dit percentage is namelijk erg lastig te berekenen, aldus Tobias Klaus van de Duitse Federale Vereniging alleenstaande minderjarige vluchtelingen (BumF).

Het verminderde aantal vermiste AMV’s in vergelijking met 2017 betekent dus niet direct dat het opvangsysteem is verbeterd. Volgens de BumF wordt er in Duitsland te weinig rekening gehouden met de belangen van een AMV.

Volgens het Dublin III verdrag, dat sinds 2016 geldt voor de lidstaten van de Europese Unie, moeten alle organisaties die iets te maken hebben met AMV’s, zowel overheidsinstanties als NGO’s, altijd handelen met de belangen van het kind op de eerste plaats. Ook staat er in Dublin III dat het land dat verantwoordelijk is voor een AMV, verplicht is om op zoek te gaan naar familieleden die voor het kind kunnen zorgen. Zodra er familieleden zijn gevonden, wordt het kind herenigd met zijn familie.

In Duitsland wordt vaak gekeken naar quota, bijvoorbeeld of een provincie relatief veel of weinig AMV’s heeft opgenomen. Dit kan de belangen van een AMV in de weg staan. Zo komt het voor dat organisaties niet akkoord gaan met het voorstel om een minderjarige vluchteling over te dragen aan een andere provincie omdat daar al veel AMV’s aanwezig zijn, ook al is er in die provincie een familielid gevonden.

“Er gebeurt niets illegaals”, legt Klaus uit, “maar soms doet de regering niet voldoende om een kind naar zijn uiteindelijke bestemming te helpen.” Veel kinderen nemen daarom zelf het initiatief om familieleden op te zoeken en beginnen aan een gevaarlijke onderneming. Kinderen die op eigen houtje op zoek gaan naar hun ouders of andere familieleden in Europa zijn namelijk makkelijke slachtoffers voor mensenhandelaren. Zonder de aanwezigheid van een ouder of voogd zijn de kinderen kwetsbaar, mede omdat ze zich ook nog eens in een onbekende omgeving bevinden.

Tobias Klaus werkt met de BumF om kinderen te helpen hun geplande bestemming te bereiken, onder andere door het juridische aspect van migratie uit te leggen en de AMV’s te begeleiden en te adviseren over de zoektocht naar familie. Klaus is van mening dat er op nationaal en Europees niveau meer gedaan kan en moet worden: “Ik weet 100% zeker dat het aantal vermiste AMV’s zou dalen als deze kinderen door autoriteiten geholpen worden om hun familie terug te vinden en hun bestemming te bereiken.” Volgens Klaus zijn er genoeg middelen en hebben landen als Nederland, Duitsland en de Scandinavische landen genoeg geld dat ze hieraan kunnen besteden. Het probleem is dan ook niet dat Europese landen kinderen niet kunnen helpen, volgens Klaus is het een kwestie van willen.

“Rechtse politiek heeft tegenwoordig de overhand in Europa als het gaat om het vluchtelingenbeleid. Daarom verwacht ik niet dat er binnenkort iets gaat veranderen in de Europese wetgeving rondom AMV’s die op weg zijn naar familie.” Politici moeten sterk onder druk gezet worden voordat ze iets zullen veranderen, denkt Klaus. “Als het beleid in landen als Nederland en Duitsland heel gunstig wordt voor AMV’s, zullen er steeds meer jonge vluchtelingen naar deze landen komen. Dit is niet wat de politici willen.”

Hij lijkt hiermee te suggereren dat de Europese politiek de vluchtelingenstroom eigenlijk tegenwerkt omdat ze liever niet nog meer vluchtelingen ontvangen. Deutsche Welle berichtte al in juli 2018 dat Duitsland en Oostenrijk van plan waren de belangrijke zuidelijke immigratieroute af te sluiten, om zo de stroom immigranten in te perken. Dit bespraken de Duitse minister van binnenlandse zaken, Horst Seehofer, en de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz en zijn minister van binnenlandse zaken, Herbert Kickl, tijdens een bijeenkomst in Wenen.

Eerder kwam minister Seehofer al met een plan om transitiecentra te bouwen op de grens tussen Oostenrijk en Duitsland. Vluchtelingen in deze centra worden behandeld alsof ze Duitsland nooit zijn binnengekomen, en eindigen vaak weer in Oostenrijk. Hier zorgt een overschot aan vluchtelingen weer voor grote problemen, waardoor de Oostenrijkse regering misschien gedwongen zal worden andere stappen te ondernemen, zoals de grenzen sluiten.

Dit schrijft Deutsche Welle in het artikel  “Germany’s migrant transfer centers: What you need to know” in augustus 2018. Zowel de transitiecentra als het afsluiten van de migratieroute zijn manieren om het moeilijker te maken om naar Duitsland te emigreren. De plannen lijken de uitspraak van Tobias Klaus te bevestigen dat politici immigratie tegenwerken.

Ook NGO Save the Children vindt dit een verkeerde aanpak, zo blijkt uit hun rapport uit 2017. Save the Children ontdekte dat vluchtelingen zich niet laten stoppen door maatregelen als afgesloten migratieroutes. In plaats daarvan gaan ze op zoek naar alternatieve, en vaak vele malen gevaarlijkere, manieren om toch naar Europa te komen. Sommigen kiezen voor een route door de woestijn, om op die manier controleposten te ontwijken. Anderen leggen hun lot in de handen van smokkelaars, met het risico om op deze manier in de mensenhandel terecht te komen.

Het rapport moedigt landen aan om niet de ‘makkelijke route’ te kiezen voor kortetermijnoplossingen voor het vluchtelingenprobleem. Landen zouden juist de bestaande migratieroutes moeten beveiligen en verbeteren; kortetermijnoplossingen, zoals het sluiten van grenzen of migratieroutes, leveren op lange termijn juist alleen maar meer problemen op.  Zo worden bijvoorbeeld Griekenland en Italië met extreem veel vluchtelingen opgezadeld wanneer andere landen vluchtelingen volgens de Dublin verordening terugsturen naar het land waar ze Europa binnenkwamen. De enige langetermijnoplossing voor het probleem is een sterke solidariteit en samenwerking tussen Europese landen.