Sonia en Dandi van wijnboerderij Skildpadvlei

“Vroeger betaalden ze ons met wijn. Dat is ongeveer veertig jaar geleden. We mochten zelf kiezen of we het accepteerden, maar kregen daar geen salaris voor in de plaats. Daarom is er nog steeds een groot alcoholprobleem in de gemeenschap”, vertelt Sonia. Dandi en Sonia ontmoetten elkaar op de wijnboerderij Skildpadvlei waar Dandi al sinds zijn zevende werkt.

In zijn jeugd paste Dandi op de schapen die de Skildpadvlei ook hield. Daarmee verdiende hij twintig cent per week. Zodra zijn vrouw over het dopsysteem begint gaat Dandi ongemakkelijk verzitten. Met het dopsysteem betaalden wijnboeren hun landarbeiders met goedkope en overtollige wijn. Dit hield de verslaafde werknemers op de boerderij.

Het systeem resulteerde in grote maatschappelijke schade door alcoholisme en de bijbehorende ziektes onder voornamelijk de kleurlingen in de Kaap. Dertig jaar geleden ontdekte een buitenstaander dat het er zo aan toe ging op de wijnboerderijen. “Die nodigde alle wijnwerkers in de buurt uit voor vergaderingen”, vertelt Sonia. Door zich te verenigen onderhandelden wijnwerkers siendsdien stap voor stap met hun werkgevers over betere levensomstandigheden, zoals water en elektriciteit in huis.

Intussen ziet het huis van Dandi en Sonia er verzorgd uit. De vitrinekasten tegen de wanden zijn gevuld met servies. In de keuken glimt een magnetron. Op dit moment zijn Sonia en Dandi geen lid van een vakbond. Ze geloven dat ze zelfstandig meer kunnen bereiken op de boerderij omdat ze de wijnboer kennen. Toch willen ze niet dat hun kinderen later op de boerderij gaan werken. Sonia is resoluut: “Mijn zoon gaat later naar de universiteit.”