De Ierse economie: de geschiedenis herhaalt zich 

Ierland heeft onlangs, in navolging van Griekenland, een grote lening van het IMF en de EU moeten accepteren om de economie van het land te redden. Ierland kent een turbulente economische geschiedenis: in een halve eeuw is het land van een arme staat uitgegroeid tot een ware economische tijger. Maar met de huidige economische problemen lijkt Ierland weer terug te zijn bij af.

Ierland is het tweede land dat door de economische crisis gedwongen is een beroep te doen op het EU-noodfonds. Eind vorige maand bereikten de Europese ministers van Financiën een akkoord met Ierland over een lening van 85 miljard euro. In ruil hiervoor moet de Ierse regering een flink pakket aan bezuinigingsmaatregelen doorvoeren om het begrotingstekort weer binnen de toegestane marges van de eurozone te krijgen (3 procent van het BNP). De regering heeft inmiddels bekend gemaakt dat het ingrijpende verhogingen van de belasting gaat doorvoeren en het minimumloon gaat omlaag. Tegelijkertijd wordt er gekort op sociale uitkeringen, onderwijs en de zorg en ook zullen er 25.000 banen bij de overheid verdwijnen.

Emigratie

Deze maatregelen hebben directe gevolgen voor de Ierse bevolking, die de effecten hiervan zullen voelen in hun portemonnee. Momenteel kampt Ierland met een uitzonderlijk hoge werkloosheid van 13 procent. De verwachting is dan ook dat veel Ieren hun heil in het buitenland zullen zoeken. Tot 2014 zullen naar verwachting 100.000 Ieren naar het buitenland vertrekken op zoek naar werk. Met name Australië en Nieuw-Zeeland lijken populaire bestemmingen. Met deze grote emigratiestroom lijken de Ieren massaal het voorbeeld van hun voorouders te volgen, die gedurende de tweede helft van de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw ook massaal Ierland verruilden voor het buitenland op zoek naar werk en een betere toekomst. Want Ierland mag dan, vanwege de sterke economische groei die het land de afgelopen decennia doormaakte bekend staan als de Keltische Tijger; tot de jaren zestig van de vorige eeuw was dat heel anders.

Vanaf de Grote Hongersnood in de jaren 1845-1850 tot aan het eind van de jaren vijftig van de vorige eeuw waren de economische omstandigheden in Ierland niet bepaald hoopgevend. Er heerste veel armoede en er was over het algemeen niet voldoende werk. In deze periode verlieten maar liefst zes miljoen Ieren het land, op zoek naar een betere toekomst in met name Amerika. Vanaf het eind van de jaren vijftig begon de economische situatie in Ierland te verbeteren. Dit kwam mede door het regeringsbeleid van die tijd, dat zich richtte op liberalisering van de economie en vrije handel met het buitenland. Hierdoor kon de Ierse economie uit haar isolement komen. Het land begon aan een opwaartse spiraal die zijn climax had in de jaren 1995-2007.

EU fondsen

In deze periode kende Ierland een sterke economische groei en de Ierse economie werd hierdoor één van de best presterende economieën van de EU. Dit leverde het land de bijnaam 'Keltische Tijger' op, een verwijzing naar de snel groeiende Zuidoost Aziatische landen eind jaren tachtig, die de Aziatische Tijgers werden genoemd. Over het algemeen wordt aangenomen dat de Ieren veel van hun economisch succes te danken hebben aan de grote hoeveelheid EU gelden die gedoneerd werden aan het land in de afgelopen decennia; sinds de Ierse toetreding in 1973 heeft het land meer dan 17 miljard euro ontvangen aan EU fondsen. Maar niet iedereen is het daar mee eens; het economisch beleid van de Ieren en specifieke beleidsmaatregelen die genomen werden in deze periode hebben ook bijgedragen aan de sterke economische groei, dus Ierland zou vooral zelf verantwoordelijk zijn voor het eigen succes.

Ondanks deze tegenwerping is het echter duidelijk dat de EU fondsen van cruciaal belang zijn geweest voor het bereiken van economisch succes; met behulp van deze fondsen hebben de Ieren namelijk veel kunnen investeren in het onderwijs en de verbetering van de infrastructuur, wat heeft bijgedragen aan de economische ontwikkeling van het land. Naast de Europese fondsen bracht het EU lidmaatschap nog een ander voordeel met zich mee voor Ierland: het land kreeg toegang tot de grote Europese interne markt. Dit was niet alleen gunstig voor de exportmogelijkheden van de Ieren; het maakte het land ook aantrekkelijk voor buitenlandse investeerders. Ierland profiteerde optimaal van deze mogelijkheden, waardoor een snelle economische groei mogelijk was.

Het tij keert

Als gevolg van de economische boom werd Ierland een aantrekkelijk migratieland voor mensen uit met name Oost Europa, die in Ierland een baan en een betere toekomst hoopten te vinden. Met andere woorden, Ierland groeide van emigratieland naar immigratieland. Maar dit was niet de enige verandering. Ook de EU fondsen, die een belangrijke rol hebben gespeeld in de economische ontwikkeling van het land, werden langzaam aan minder. Was Ierland tot aan 2008 nog een netto ontvanger van EU gelden, in 2009 was het land voor het eerst een netto betaler. Vergeleken met de situatie van voor de toetreding tot de Europese Unie, was de situatie anno 2009 dus honderdtachtig graden gedraaid.

Maar nu de economische crisis in Ierland een dieptepunt lijkt te hebben bereikt en nu het land zelfs gebruik moet maken van het EU-noodfonds is het hoogst onwaarschijnlijk dat Ierland een netto betaler blijft. Sterker nog: Ierland moet, net als toen het land net lid was van de EU, een groot beroep doen op EU gelden om de economie weer op de rails te krijgen. Tegelijkertijd dreigt Ierland net als voor de economische bloeiperiode wederom te maken te krijgen met massa-emigratie. Omstandigheden die sterk doen denken aan het Ierland van voor de EU toetreding. Het lijkt er dus op dat de geschiedenis zich herhaalt: Ierland is weer terug bij af.