Toenadering China en Taiwan op gespannen voet

Na jaren van diplomatieke tweespalt en stijfkoppige ontkenning van elkaars bestaansrecht lijken China en Taiwan voorzichtig toenadering te zoeken. China zal haar verzet tegen de toetreding van Taiwan tot de Wereldgezondheidsorganisatie opgeven waarmee het passief de soevereiniteit van de eilandstaat erkent. Beide landen houden hun raketten echter voorlopig op elkaar gericht.

Sinds de communisten het vasteland van China in de burgeroorlog van 1949 wonnen heeft de Volksrepubliek het eiland Taiwan, waarnaar de nationalisten vluchtten, als een afvallige provincie beschouwd. Jaren heeft het getracht het eiland, onder een soortgelijke constructie als waaronder Hong-Kong door de Britten werd teruggegeven, met China te herenigen. Zowel Taiwan als haar bondgenoten in het Westen moesten hier nooit iets van weten en het lijkt ondenkbaar dat de twee ooit weer tezamen één land zullen vormen. De economische betrekkingen zijn met de jaren wel verbeterd en de dreiging van oorlog is geleidelijk afgenomen. Niettemin worden anti-Taiwanese sentimenten af en toe gehoord in Peking. In Taiwan zelf bestaat aanzienlijke steun voor een hardere opstelling jegens China. Dit maakte de overwinning van de Democratische Progressieve Partij in de verkiezingen van 2000 duidelijk. De partij eist wettelijke erkenning van Taiwans onafhankelijkheid terwijl de Kwomintang (KMT), de beweging die oorspronkelijk de strijd aanging met de communisten eind jaren veertig en die nog altijd naar uiteindelijke hereniging met het vasteland zegt te streven.

In 2008 won de KMT wederom het presidentschap en kondigde Ma Ying-jeou, de huidige president van Taiwan, aan dat er tijdens zijn ambtstermijn "geen hereniging, geen onafhankelijkheid en geen oorlog" zou komen met en van China. De verhoudingen tussen beide landen verbeterde in rap tempo onder aanvoering van Ma. Het commercieel vliegverkeer tussen Taiwan en het vasteland werd genormaliseerd, Chinese toeristen begonnen het eiland te bezoeken en investeringen gingen over en weer nadat het Chinezen werd toegestaan geld te investeren in Taiwanese ondernemingen. Verdere economische en financiële samenwerking lijkt in het vooruitzicht. Beide zijn al lid van de Wereldhandelsorganisatie hoewel Taiwan als 'Chinees Taipei' zitting neemt. Jarenlang investeerde Taiwan al in China en verhuisden tal van Taiwanezen naar het vasteland om er zaken te doen. Nu haar boom voorbij is en China een opkommende mogendheid is lijken de rollen omgedraaid. Plots heeft Taiwan behoefte aan Chinees kapitaal en Peking is maar al te bereid dat mogelijk te maken.

Raketten

Dit alles wil echter niet zeggen dat de twee elkaar nu ineens volledig vertrouwen. China heeft nog steeds rijen raketten aan de overzijde van de zeestraat die het van Taiwan scheidt opgesteld. En Taiwan blijft wapens inkopen in het buitenland, met name van de Verenigde Staten maar ook van Canada, Frankrijk, Duitsland, Israël en Nederland. Hoewel enkele van deze landen recentelijk zijn gestopt met hun wapenverkoop aan Taiwan uit angst voor Chinese repercussies. Ondanks de toenaderingspolitiek heeft president Ma aangekondigd de defensie-uitgaven te verhogen.  Taiwan werkt aan eigen kruisraketten en onderzeeërs om een Chinese aanval af te kunnen slaan.

Taiwans trouwste bondgenoot, de Verenigde Staten, blijft rekening houden met de mogelijkheid van een oorlog met China over Taiwan. China is ijverig bezig haar marine uit te breiden en deze militaire inspanning maakt Washington enigszins nerveus. Zo stelt kapitein buiten dienst David Portner in aan artikel voor het tijdschrift Proceedings dat in Peking altijd nog stemmen opgaan om Taiwan met geweld in te nemen – en dat de Amerikaanse steun voor Taiwan weinig serieus wordt genomen. John F. Lehman, minister van de marine onder Ronald Reagan, waarschuwt tegelijkertijd dat dergelijke fantasieën over oorlog gevaarlijk zijn. "Ik maak me geen zorgen over China", zegt Lehman, "maar het is een verhouding die een oorlog ingeleid kan worden." De boodschap van Lehman is dat China niet bang gemaakt moet worden met oorlogsretoriek. Dat zou gemakkelijk de reactionaire en meer krijgszuchtige elementen binnen de Communistische Partij kunnen rechtvaardigen om een antiwesterse koers voor te staan. Dan zou Taiwan zich zomaar eens een stuk eenzamer kunnen vinden, omdat weinig westerse mogendheden bereid zijn daadwerkelijk conflict met China te riskeren.

Bronnen:

    David Porters artikel voor Proceedings, www.usni.org (log-in vereist)

     John Lehmans waarschuwing, www.aviationweek.com