De volgende aanslag

Na de aanslagen van 11 september 2001 zat de schrik er goed in bij de Amerikanen. Sterker nog, een nieuwe aanslag leek slechts een kwestie van tijd. Bijna acht jaar later hebben zich echter geen aanslagen meer voorgedaan op Amerikaans grondgebied. Dit is niet per definitie de verdienste van de regering-Bush.

Volgens een vertegenwoordiger van een Amerikaanse inlichtingendienst was een volgende aanslag '100 procent zeker' wanneer Afghanistan zou worden binnengevallen. Nancy Pelosi, toen nog geen voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, beweerde zelfs dat “een aanslag nu voorspelbaar is ongeacht of we een vergeldingsactie tegen Afghanistan uitvoeren of niet.”

Toen nieuwe aanslagen uitbleven werd het gevaar vooruitgeschoven. Tom Ridge, de Amerikaanse eerste minister van Binnenlandse Veiligheid, waarschuwde in februari 2003 dat de kans zeer groot was dat binnen enkele dagen een aanslag zou worden gepleegd, maar weerlegde diezelfde voorspelling niet lang daarna. Desalniettemin verklaarden enkele Amerikaanse ambtenaren in juni 2006 anoniem dat ze verbaasd zouden zijn als de Verenigde Staten (VS) voor het eind van het jaar niet wederom door een aanslag getroffen zou zijn.

Een dergelijke aanslag is tot dusver uitgebleven en hoewel het wellicht onmogelijk is antwoord te geven op de vraag ‘Waarom?’ deed de Amerikaanse journalist Timothy Noah een goede poging. Hij onderscheidde verschillende mogelijke redenen.

Dat de aanslagen van 11 september 2001 slaagden was niet onvoorspelbaar. In tegendeel, verschillende Amerikaanse veiligheids- en inlichtingendiensten waren enkele van de betrokken terroristen op het spoor. Al in augustus 2001 verkreeg president George W. Bush een rapport dat stelde dat Osama bin Laden vastberaden was een aanslag op de VS uit te voeren en slechts enkele dagen voor 11 september verdacht de FBI een Al-Qaida-lid ervan betrokken te zijn bij een samenzwering een vliegtuig te kapen en deze in het Wereldhandelscentrum te New York te stortten.

Voor de aanslagen van 11 september 2001 waren gewoonlijk Amerikaanse of Westerse instellingen in het buitenland doelwit van terrorisme, zoals ambassades en militaire bases. Al-Qaida maakte de uitzondering op de regel. Deze organisatie koos ervoor daadwerkelijk de Verenigde Staten aan te vallen, maar er is weinig reden om aan te nemen dat andere terroristische organisaties die strategie hebben overgenomen.

De Amerikaanse reactie op de aanslagen bracht de vijand in grote getallen nabij in de vorm van soldaten in Afghanistan en Irak. Aanslagen aldaar lijken nog steeds aan de orde van de dag. Het kost immers veel minder planning en moeite Westerse soldaten in het Midden-Oosten aan te vallen, die bevinden zich op slechts een steenworp afstand, dan naar de andere kant van de wereld te reizen om daar terreur te zaaien.

Herkomst terroristen

Na 2001 ontstond de angst voor ‘slapende’ terroristencellen in de Verenigde Staten die onder aanmoediging van Al-Qaida aanslagen zouden plegen. Hoewel er sindsdien verdachten in Amerika zelf zijn opgepakt was hun aantal zeer beperkt.

In Groot-Brittannië bleek deze dreiging veel groter. De vier terroristen die in Londen op 7 juli 2005 aanslagen pleegden waren allen van Britse komaf. Ook de terroristen die twee weken later een soortgelijke aanslag trachtten te plegen leefden al heel hun volwassen leven in Engeland. Volgens de Britse overheid is zelfs de dreiging van een aanslag met biologische, chemische- of nucleaire wapens vandaag de dag aanzienlijk.

De regering Bush prijsde zichzelf bij haar afscheid graag dat het verscheidene aanslagen op de VS na 11 september 2001 had weten te voorkomen. Verder wordt geschat dat in de oorlog in Afghanistan zoveel als tachtig procent van Al-Qaida’s leden is gedood en dat de organisatie nu nog uit 200 tot 300 mensen bestaat. De oorlog tegen het terrorisme lijkt daarmee een succes.

Echter Al-Qaida is niet de enige terroristische organisatie, noch het enige verbond van moslimfundamentalisten. Hoewel Bin Laden tegenwoordig weinig meer lijkt voor te stellen blijft deze extremist wereldwijd inspireren. En in Amerika’s militaire aanwezigheid in het Midden-Oosten zien zij juist reden tot het plegen van aanslagen.

Ten slotte is er de minst geruststellende gedachte dat Al-Qaida simpelweg tijd nodig heeft om weer een grote aanslag te beramen. De gerichte acties van coalitietroepen in Afghanistan en Irak maken het de terroristen er niet gemakkelijker op, maar met 11 september 2001 bewezen zij met beperkte middelen in staat te zijn volstrekte chaos teweeg te brengen. Verder hebben de extremisten in het bergachtige grensgebied tussen Afghanistan en Pakistan een relatief veilige uitvalsbasis vanwaar aanslagen kunnen worden gedirigeerd. President Obama heeft deze regio daarom hoog op de lijst van probleemgebieden staan. Echter, de duizenden extra troepen die hij stuurt zouden juist weer meer verzet en geweld kunnen uitlokken. Zolang Amerika internationaal optreedt zullen terroristen zich wreed tegen het land verzetten en daarmee lijkt het inderdaad een kwestie van tijd voor de volgende aanslag de wereld schokt.

Dit artikel is gebasseerd op:

Timothy Noah, Why no more 9/11s? Slate magazine, 27 februari 2009.

Zie: www.slate.com